تلاش بی فایده دولت برای مهار قیمتها
بازار کالاهای اساسی و اقلام پرمصرف خانوار در آستانه شب یلدا، بار دیگر به کانون توجه دولت و نهادهای نظارتی تبدیل شده است. افزایش قیمت محصولات پروتئینی و لبنی در ماههای اخیر، نگرانیهایی را در میان مصرفکنندگان ایجاد کرده؛ نگرانیهایی که حالا وزارت جهاد کشاورزی و ستاد تنظیم بازار وعده دادهاند با تأمین بهموقع نهادههای دامی، بازنگری در قیمتها و تشدید نظارتها، بخشی از فشار قیمتی را کاهش دهند.
به گزارش اقتصاد شهروند ، غلامرضا نوری، وزیر جهاد کشاورزی، در تازهترین اظهارات خود از تسریع روند تأمین نهادههای دامی خبر داده و تأکید کرده است که همه نهادههایی که مشمول دریافت ارز ترجیحی هستند، حداکثر ظرف ۴۸ ساعت در سامانه «بازارگاه» بارگذاری شده و امکان خرید آنها برای تولیدکنندگان فراهم است. به گفته او، همزمان ورود نهادههای دامی از بندر امام خمینی در حال انجام است و دولت از همه ظرفیت بنادر کشور برای واردات این اقلام استفاده میکند.
نهادههای دامی؛ حلقه کلیدی در زنجیره قیمت مواد غذایی
نهادههای دامی یکی از مهمترین عوامل تأثیرگذار بر قیمت تمامشده محصولات پروتئینی و لبنی به شمار میروند. هرگونه اختلال در تأمین یا توزیع این نهادهها، بهسرعت خود را در قیمت گوشت، مرغ، شیر و فرآوردههای لبنی نشان میدهد. در ماههای گذشته، فعالان این بخش بارها نسبت به تأخیر در تخصیص و توزیع نهادهها هشدار داده بودند.
وزیر جهاد کشاورزی با اشاره به اقدامات اخیر دولت، تلاش کرده این نگرانیها را کاهش دهد. نوری تصریح کرده است که با تأمین پایدار نهادهها و همچنین فروکش کردن بیماری تب برفکی در دامداریها، انتظار میرود بخشی از افزایش قیمتها در بازار تعدیل شود. تب برفکی در ماههای گذشته خسارات قابل توجهی به دامداران وارد کرد و بهطور غیرمستقیم، فشار مضاعفی بر بازار شیر و گوشت گذاشت.
به باور کارشناسان، اگر تأمین نهادهها بهصورت مستمر و بدون وقفه ادامه یابد، میتوان به ثبات نسبی در بازار محصولات لبنی امیدوار بود؛ هرچند عوامل دیگری مانند هزینههای حملونقل، انرژی و دستمزد نیز همچنان بر قیمتها اثرگذارند.
شب یلدا زیر ذرهبین نهادهای نظارتی
در کنار دغدغههای مرتبط با نهادههای دامی و محصولات لبنی، نزدیک شدن به شب یلدا نیز حساسیت بازار را افزایش داده است. آجیل، خشکبار، شیرینی، میوه و گل، از جمله کالاهای پرمصرف این مناسبت سنتی هستند که معمولاً در روزهای منتهی به یلدا با نوسان قیمت مواجه میشوند.
در همین راستا، نوده فراهانی، رئیس اتاق اصناف، از تشدید نظارتها بر بازار این کالاها خبر داده است. به گفته او، با همکاری اصناف و نهادهای نظارتی، پایش دقیقی بر بازار در حال انجام است و تمرکز اصلی بر اقلامی است که مصرف بالاتری در شب یلدا دارند.
فراهانی همچنین بر اطلاعرسانی درباره نحوه ثبت شکایتهای مردمی تأکید کرده و گفته است که از طریق رسانهها، راههای ارتباطی برای گزارش تخلفات در اختیار شهروندان قرار گرفته است. نظارت بر نصب برچسب قیمت، جلوگیری از گرانفروشی و الزام عرضه کالای باکیفیت، از جمله اقداماتی است که به گفته رئیس اتاق اصناف در دستور کار قرار دارد.
با این حال، تجربه سالهای گذشته نشان میدهد که نظارتهای مقطعی، هرچند میتواند از بروز تخلفات آشکار جلوگیری کند، اما بهتنهایی قادر به حل ریشهای مشکلات بازار نیست. بسیاری از فعالان صنفی معتقدند که ثبات اقتصادی و کاهش هزینههای جانبی تولید و توزیع، نقش مهمتری در کنترل پایدار قیمتها ایفا میکند.
بازنگری قیمت لبنیات؛ تلاش برای تعادل بین تولید و مصرف
یکی دیگر از محورهای مهم نشست ستاد تنظیم بازار، بازنگری در قیمت شیر خام و محصولات لبنی اصلی بوده است. بر اساس تصمیمات اتخاذشده، نرخ مصوب شیر خام درِ کارخانه کیلویی ۲۹ هزار و ۵۰۰ تومان تعیین شده است. همچنین قیمت چهار قلم محصول لبنی اصلی نیز مورد بازنگری قرار گرفته و نرخهای جدید به تصویب رسیده است.
مطابق اعلام رسمی، قیمت شیر نایلونی ۹۰۰ گرمی با ۱.۵ درصد چربی، ۳۸ هزار و ۷۰۰ تومان، شیر بطری ۱۰۰۰ گرمی با ۱.۵ درصد چربی، ۴۸ هزار و ۷۰۰ تومان، پنیر ۴۰۰ گرمی با ۱.۵ درصد چربی، ۹۴ هزار و ۵۰۰ تومان و ماست ۲۰۰۰ گرمی با ۱.۵ درصد چربی، ۱۱۸ هزار تومان تعیین شده است.
هدف از این بازنگری، ایجاد تعادل میان منافع تولیدکننده و قدرت خرید مصرفکننده عنوان شده است. از یک سو، دامداران و کارخانههای لبنی با افزایش هزینههای تولید مواجهاند و از سوی دیگر، مصرفکنندگان با کاهش توان خرید روبهرو هستند. تعیین قیمتهای مصوب، تلاشی است برای جلوگیری از نوسانهای شدید و بیضابطه در بازار.
چالش اجرا؛ فاصله قیمت مصوب تا بازار
با وجود اعلام قیمتهای مصوب، یکی از چالشهای همیشگی بازار لبنیات، فاصله میان نرخ رسمی و قیمت عرضهشده در فروشگاههاست. در برخی دورهها، مصرفکنندگان با قیمتهایی بالاتر از نرخ مصوب مواجه شدهاند؛ مسئلهای که نقش نظارت مؤثر و مستمر را پررنگتر میکند.
در همین راستا، ستاد تنظیم بازار بر استقرار بازرسهای نظارتی برای مهار قیمتها تأکید کرده است. انتظار میرود این بازرسیها، بهویژه در روزهای پایانی آذرماه و همزمان با افزایش تقاضا، با جدیت بیشتری دنبال شود. کارشناسان اقتصادی معتقدند که اگرچه قیمتگذاری دستوری میتواند در کوتاهمدت به کنترل بازار کمک کند، اما در بلندمدت، بدون اصلاح ساختار تولید و توزیع و کاهش هزینههای جانبی، اثرگذاری محدودی خواهد داشت.
جمعبندی؛ امید به آرامش نسبی بازار
مجموعه اقدامات اعلامشده از سوی دولت، از تسریع تأمین نهادههای دامی گرفته تا تشدید نظارت بر بازار شب یلدا و بازنگری قیمت محصولات لبنی، نشاندهنده تلاش برای مدیریت بازار در یکی از حساسترین مقاطع سال است. با این حال، میزان موفقیت این سیاستها، به نحوه اجرا، استمرار نظارت و همراهی تولیدکنندگان و اصناف بستگی دارد.
اگر وعده تأمین پایدار نهادهها محقق شود و نظارتها از حالت مقطعی خارج گردد، میتوان به تعدیل نسبی قیمتها و کاهش التهاب بازار امیدوار بود؛ هرچند شرایط اقتصادی کشور نشان میدهد که چالش کنترل تورم کالاهای اساسی، همچنان یکی از دشوارترین مأموریتهای سیاستگذاران باقی خواهد ماند.
