جهش ۱۲۵۰ برابری طلا در ۱۹ سال؛ کدام بازارها جلو زدند؟
مقایسه بازارهای طلا، سکه، دلار، مسکن و بورس از سال ۱۳۸۵ تا تیر ۱۴۰۵ نشان میدهد همه داراییها رشد کردهاند، اما طلا با افزایش حدود ۱۲۵۰ برابری، بیشترین بازدهی اسمی را ثبت کرده است.
به گزارش اقتصاد شهروند ، بررسی ارقام نشان میدهد هر گرم طلای ۱۸ عیار از ۱۴ هزار و ۱۵۰ تومان در سال ۱۳۸۵ به ۱۷ میلیون و ۶۸۰ هزار تومان در تیر ۱۴۰۵ رسیده است. سکه تمام نیز از ۱۷۲ هزار تومان به ۱۷۳ میلیون تومان افزایش یافته و بیش از ۱۰۰۰ برابر شده است. شاخص کل بورس از حدود ۹ هزار واحد به ۴.۹ میلیون واحد رسیده، دلار آزاد از حدود ۹۲۵ تومان به ۱۸۱ هزار تومان صعود کرده و میانگین قیمت هر مترمربع مسکن در تهران هم از ۸۳۱ هزار تومان به ۱۳۱ میلیون تومان رسیده است.
جدول مقایسهای بازارها
| بازار | مقدار در ۱۳۸۵ | مقدار در تیر ۱۴۰۵ | رشد تقریبی | چند برابر شده |
|---|---|---|---|---|
| طلای ۱۸ عیار (هر گرم) | ۱۴٬۱۵۰ تومان | ۱۷٫۶۸ میلیون تومان | ۱۲۴٬۹۰۰٪ | حدود ۱٬۲۵۰ برابر |
| سکه تمام | ۱۷۲ هزار تومان | ۱۷۳ میلیون تومان | ۱۰۰٬۵۰۰٪ | حدود ۱٬۰۰۶ برابر |
| شاخص کل بورس | حدود ۹ هزار واحد | حدود ۴٫۹ میلیون واحد | ۵۴٬۳۰۰٪ | حدود ۵۴۴ برابر |
| دلار آزاد | حدود ۹۲۵ تومان | حدود ۱۸۱ هزار تومان | ۱۹٬۵۰۰٪ | حدود ۱۹۶ برابر |
| مسکن تهران (هر متر) | حدود ۸۳۱ هزار تومان | حدود ۱۳۱ میلیون تومان | ۱۵٬۷۰۰٪ | حدود ۱۵۸ برابر |
طلا در صدر، مسکن در انتهای جدول رشد
اگر فقط میزان رشد اسمی را ملاک قرار دهیم، رتبهبندی بازارها به این صورت است: طلای ۱۸ عیار، سکه تمام، شاخص کل بورس، دلار آزاد و در نهایت مسکن تهران. طلا با رشد حدود ۱۲۴ هزار و ۹۰۰ درصدی، بیشترین افزایش را داشته و پس از آن سکه با رشد بیش از ۱۰۰ هزار درصد قرار میگیرد.
این اعداد نشان میدهند که در اقتصاد ایران، داراییهایی که به تورم، نرخ ارز و انتظارات بیثباتی نزدیکتر بودهاند، رشد بیشتری را ثبت کردهاند. طلا و سکه در چنین شرایطی معمولاً بهعنوان ابزار حفظ ارزش پول شناخته میشوند و به همین دلیل در دورههای طولانی تورمی، مورد توجه بیشتری قرار میگیرند.
بورس ؛ رشد بزرگ، اما با ملاحظات جدی
شاخص کل بورس در این بازه زمانی رشد قابل توجهی را ثبت کرده و بیش از ۵۴۰ برابر شده است. با این حال، تفسیر این عدد نیازمند احتیاط است، زیرا شاخص کل لزوماً معادل بازدهی واقعی همه سهامداران نیست. وزن بالای برخی نمادها، اثر شرکتهای بزرگ و تفاوت عملکرد صنایع مختلف باعث میشود رشد شاخص الزاماً برای همه سرمایهگذاران به یک اندازه قابل لمس نباشد.
با وجود این، بازار سهام نیز مانند دیگر بازارها از تورم عمومی و رشد نرخ ارز تأثیر گرفته و در بلندمدت از نظر اسمی افزایش چشمگیری را تجربه کرده است.
دلار؛ نشانه روشن افت ارزش پول ملی
دلار آزاد از حدود ۹۲۵ تومان در سال ۱۳۸۵ به حدود ۱۸۱ هزار تومان در تیر ۱۴۰۵ رسیده؛ یعنی حدود ۱۹۶ برابر شده است. این روند را میتوان یکی از روشنترین نشانههای کاهش ارزش پول ملی در کمتر از دو دهه گذشته دانست.
افزایش نرخ ارز در ایران فقط یک تحول در بازار پول نیست، بلکه بهطور مستقیم و غیرمستقیم بر قیمت کالاها، خدمات، مسکن، خودرو، طلا و حتی هزینههای روزمره خانوارها اثر میگذارد. به همین دلیل، رشد دلار معمولاً بهعنوان یکی از پیشرانهای اصلی تورم در نظر گرفته میشود.
مسکن؛ کمترین رشد نسبی، اما همچنان بسیار سنگین
بازار مسکن تهران در این مقایسه کمترین ضریب رشد را ثبت کرده، اما این به معنای رشد ناچیز آن نیست. افزایش قیمت هر متر مسکن از ۸۳۱ هزار تومان به ۱۳۱ میلیون تومان، معادل حدود ۱۵۸ برابر شدن است؛ رقمی که همچنان بسیار بزرگ و معنادار است.
تفاوت مهم مسکن با سایر داراییها در این است که این بازار فقط محل سرمایهگذاری نیست، بلکه به نیاز اولیه خانوارها گره خورده است. بنابراین رشد شدید قیمت مسکن اثر اجتماعی عمیقتری دارد و بیش از هر بازار دیگری خود را در کاهش قدرت خرید، دشوار شدن خانهدار شدن و افزایش شکاف طبقاتی نشان میدهد.
پیام اصلی این مقایسه چیست؟
مهمترین پیام این دادهها آن است که طی حدود ۱۹ سال گذشته، اقتصاد ایران با تورم مزمن، افت مستمر ارزش پول ملی و جهش مداوم قیمت داراییها مواجه بوده است. در چنین شرایطی، نگهداری پول نقد در بلندمدت معمولاً به معنای از دست رفتن قدرت خرید بوده و داراییهای مختلف به ابزاری برای جبران این افت تبدیل شدهاند.
با این حال، رشد چند ده یا چند صد برابری قیمتها لزوماً به معنای افزایش رفاه عمومی نیست. وقتی درآمد خانوارها همپای داراییها رشد نمیکند، نتیجه این روند بیش از آنکه ثروتسازی عمومی باشد، افزایش فاصله طبقاتی و سختتر شدن معیشت است.
