نرخ تورم یک سال اخیر و آینده اقتصاد ایران :  دلار بخریم یا نه؟

بررسی آینده اقتصاد ایران با توجه به نرخ تورم یک سال اخیر ؛ دلار بخریم یا نه ؟!

آینده اقتصاد ایران ۱۴۰۰، مثبت و روشن تصور می شود. با همه فراز و نشیب هایی که اقتصاد ایران در یک سال اخیر به خصوص از اردیبهشت ۹۷ تا به امروز تجربه کرده است و شاهد کاهش ۳۰۰ درصدی ارزش پولی ملی و ثبت رکورد تاریخی در قیمت دلار آمریکا (۱۹۲۴۰ تومان) در ۴۰ سال اخیر بودیم، اما پتانسیل های اقتصادی و صنعتی کشور، نشان از وضعیت  مطلوب اقتصاد کشور در بازه بلند مدت، مشروط به اصلاحات ساختاری اساسی و توسعه خصوصی سازی  دارد. بر خلاف انتظارها، شاخص کل بورس ایران در سال سخت تحریمی ۹۸،  از کانال ۲۲۰ هزار واحد گذر کرد و اکنون روزانه قریب به ۱ هزار میلیارد تومان سهام توسط میلیون ها دارنده کد بورسی در کشور خرید و فروش می شود که مسبوق به سابقه نبوده است.

تورم سال  ۹۷، در تاریخ اقتصادی بعد از انقلاب، بی سابقه بود و حتی در دوران جنگ تحمیلی ، چنین وضعیتی را شاهد نبودیم. در گزارش امروز اقتصاد شهروند، نگاهی داریم به روند تغییرات نرخ تورم ایران در ۱۲ ماه اخیر و پیش بینی وضعیت آینده اقتصاد ایران از نظر IMF.

اگر شما هم نظر ودیدگاهی درباره فاکتورهای موثر در گسترش و تثبیت رکود تورمی در سال های اخیر دارید، نظرات خود را مستند و مستدل از طریق بخش کامنت با ما در میان بگذارید.

حتما بخوانید: پیش بینی شاخص کل، قیمت ارز و سکه در سال  ۹۸

روند تغییرات نرخ تورم ایران منتهی به ۲۹ اسفند ۱۳۹۷

به قول نویسنده کتاب «چرا نباید به حرف اقتصاد دان ها اعتماد کرد»، اقتصاد را هر بچه ای می فهمد. کافی است، پولی در جیبش داشته باشد و بخواهد کالا یا خدماتی بگیرد و نتواند و یا برای انتخابش، به مشکل برخورد کند. اقتصاد، آن  طور که فکر  می کنیم، پیچیده و غامض نیست و اقتصاد دان ها، برای فرار از اقتصاد سبز و اقتصاد مسئولیت پذیر (CSR)، با کلمات قلمبه و سلمبه و شاخص ها و ایندکس ها و فرمول ها، تلاش می کنند تا ذهن را از واقعیت  ها منحرف کنند.

موضوعی که مورد انتقاد طرفداران محیط زیست و توسعه پایدار است. برای اقتصاد هزاره دومی، سود خالص مهم  است و طریقه کسب آن، خیلی اهمیتی ندارد.

به هر حال اگر می خواهیم درک بهتری از اقتصاد داشته باشیم، بهتر است با اصطلاحات و ادبیات گفتاری و نوشتاری این حوزه بهتر آشنا شویم تا شناخت ما از مسائل و تحلیل آنها، ساده تر و  علمی تر  باشد. در بررسی نرخ تورم ایران در سال نود هفت، ۲ عامل یعنی شاخص بهای کالا و شاخص خدمات مصرف، اهمیت زیادی دارد.

بررسی های بانک مرکزی نشان می دهد که این ۲ شاخص در اردیبهشت ماه نود و هشت به نسبت فروردین ماه نود و هشت، حدود یک و نیم درصد افزایش یافته و به عدد ۱۷۳ رسیده است. این عدد،به نسبت اردیبهشت ۹۷، حدود پنجاه درصد رشد را نشان می دهد. به زبان ساده، هر چیزی که امروز در اقتصاد ایران می خرید، به نسبت سال  گذشته، حداقل ۵۰ درصد افزایش یافته است.

همان طور که در نمودار بالا مشاهده می کنید، در اردیبهشت ماه نود و هشت که طبق یک  رسم همیشگی، بازار و اقتصاد ایران از این ماه در سال جدید شروع به کار می کند، سرعت رشد شاخص بهای مصرف کننده، صعودی نبوده و با کاهش همراه شده است. یعنی متوسط قیمت کالا ها با کم ترین نرخ روند طی ۷ ماه مواجه شد.

در اردیبهشت ماه نود و هشت که لغو معافیت نفتی کشورهای وارد کننده طلای سیاه از ایران را توسط ترامپ شاهد بودیم، نرخ  تورم  ماهانه اقلام خوراکی و آشامیدنی، منفی بوده و یکی از دلایل را می توان کاهش متوسط قیمت کالاهای  خوراکی و نوشیدنی به نسبت فروردین نود و هشت دانست که عامل مهمی در کاهش سرعت نرخ صعود شاخص بهای مصرف کننده در اردیبهشت ماه است.

حتما ببینید: آمار قیمت مسکن تهران در فروردین ۹۸

البته قیمت مسکن نیز در محاسبه شاخص بهای کالا و خدماتی مصرفی، تاثیر گذار است. متوسط قیمت مسکن که شامل اجاره و خدمات نگهداری و تعمیر واحد مسکونی است، سهمی ۳ درصدی در محاسبه شاخص بهای کالا و خدمات مصرفی داشته و نرخ رشد آن در دومین ماه سال به نسبت ماه اول سال، روند نزولی را نشان می دهد.

در میان کالا ها و خدمات مصرفی در دومین ماه سال رونق تولید، متوسط قیمت نان و غلات، حدود ۸ درصد رشد را نشان می دهد و گروه شکر نیز با ۱۳ درصد رشد، بالاترین میزان را به نسبت  دیگر اقلام به خود اختصاص داده اند. در نیمه دوم  بهار، افزایش قیمت غلات و قندو شکر، موضوعی جنجالی در رسانه ها بود.

همان طور که در نمودار بالا هم  مشاهده می شود، سرعت افزایش قیمت کالا ها و خدمات مصرفی در اردیبهشت  نود و هشت، نسبتا کاهش یافته و بر اساس نمودار زیر، به نسبت سال نود و هفت، با شیب تندی در حال افزایش است. نکته ای که باید بدانید آن است که متوسط قیمت  خوراکی و آشامیدنی ها در اردیبهشت ماه نود و هشت به نسبت اردیبهشت ماه نود و هفت، بیش از ۸۰ درصد رشد را نشان می دهد. مسکن نیز در تهران، به طور متوسط، ۸۰ درصد رشد کرد.

با همین روند تورمی که در سال ۹۷ شاهد بودیم و با شیب کند تری در سال نود و هشت ادامه می یابد، شاهد افزایش قیمت کالا و خدمات خواهیم  بود که تاثیراتش را در گزارشات فصلی شرکت های بورس و فرابورس ایران منعکس خواهد شد. مثلا، تولیدکنندگان تجهیزات صنعتی مثل شرکت سرما آفرین با نماد لسرما در بورس، قیمت فروش محصولاتش در خرداد ماه ۹۸ به نسبت خرداد ماه ۹۷، بیش از ۱۰۰ درصد افزایش یافته و همین موضوع، روند سودآوری شرکت را متحول کرده است. البته این وضعیت تقریبا برای بسیاری از شرکت های بورسی در گروه های مختلف صنعتی، قابل مشاهده است و قیمت آن ها را برای خرید به دید بلند مدت، جذاب کرده است.

حتما ببینید: پیش بینی قیمت شرکت های خودروسازی در سال ۹۸

پیش بینی اقتصاد ایران در سال ۹۸

با این نرخ تورمی که در کالاها در یک سال اخیر دیدیم، پیش بینی اقتصاد ایران در سال ۹۸، خیلی سخت نیست. رشد اقتصادی در سال ساخت تحریمی با بودجه ضعیف دولتی و روند کند خصوصی سازی و گرانی کالا و خدمات و قرار گرفتن ۵۵ درصد از مردم زیر خط فقر، همه نشان دهنده یک وضعیت شکننده در سال ۹۸ است. اما در بلند مدت، وضعیت خیلی هم بد  نخواهد بود.

GDP یا تولید ناخالص داخلی، معیاری برای فهم  ثروت آفرینی و فرصت سازی و بالندگی ملت ها در روند اقتصاد جهانی است. IMF یا صندوق بین المللی پول، جی دی اپی هر  کشور را بر اساس ارزش پولی ملی و دلاری در سال های میلادی مختلف ارائه می کند که متناظر با سال مالی هر کشور است. در ایران، سال مالی، منتهی به  ۲۹ اسفند است. در حالی که برای کشورهای دیگر جهان، ۳۰ دسامبر لحاظ می شود.

در ماه اردیبهشت ۹۸ که اواسط آوریل ۲۰۱۹ میلادی است، تولید ناخالص داخلی ایران از سال ۱۳۹۶ تا ۱۳۹۹ بررسی و پیش بینی شده است.

همان طور که مشاهده می کنید، طبق گزارش صندوق بین المللی پول، GDP ایران از سال ۱۳۹۶ تا ۱۳۹۹، روند صعودی داشته و همین روند برای جی دی اپی بر حسب دلار آمریکا نیز با شیب خیلی کندی، ادامه دار بوده است. این یعنی،  افزایش  جی دی پی ایران تا سال ۱۳۹۹ که سال پایانی دولت حسن روحاتی است.

سرعت افزایش GDP دلاری ایران، متناسب با افزایش GDP ریالی نبوده و علت را باید افت شدید قیمت ارز در سال  ۹۷ دانست. در سال نود و هفت که یکی از سخت ترین سال های اقتصادی ایران پس از انقلاب بهمن  ۱۳۵۷ بود، GDP ایران حدود بیست و هشت درصد رشد داشت. این در حالی است که معادل دلاری آن زیر ۵ درصد افزایش را نشان می دهد. نرخ تبدیل دلار به تومان در سال های نود و شش تا نود و نه را در زیر مشاهده می کنید.

طبق نمودار فوق، تولید ناخالص داخلی اسمی، GDP اسمی گزارش شده توسط این صندوق برای ایران سدر سال نود و هفت، بر  اساس دلار ۴ هزار و ۱۹۲ تومانی بوده  است در حالی که GDP اسمی محاسبه شده برای ایران در نخستین سال روی کار آمدن دولت دوم حسن روحانی، ۳ هزار و ۴۳۶تومان در نظر گرفته شد.

حال اگر برای تبدیل GDP ایران به دلار آمریکا، به  جای این نرخ  ها (۳۴۳۶ تومان تا ۶۴۲۹ تومان)، از نرخ دلار بازار آزاد  (نرخ غیر رسمی ) استفاده کنیم، ارزش دلاری GDP اسمی، باز هم کاهش می یابد. چون مجبوریم، دلار را بیش از ۱۲ هزار تومان در نظر بگیریم.

اگر دلار آمریکا را در سال ۹۷، ۴ هزار و ۱۹۲ تومان در نظر بگیریم، اقتصاد ایران در سال ۹۷، ۳۳ درصد کوچک شده است. البته تعدیل این ارقام با نرخ متفاوت ارزهای کشور، باید صورت بگیرد. آنچه مسلم است، اقتصاد ایران بیش از اعدادی که صندوق بین المللی پول اعلام  کرده است، در سال نود و هشت با روند افزایشی نرخ  تورم و قیمت ارز و کاهش تولید کالا و خدمات و افزایش تحریم ها، کوچک می شود اما این، همیشه سیگنال بدی برای فعالیت ۵۳۰ شرکت فعال در بازار بورس و فرابورس و بورس کالا و بورس انرژی ایران نیست. چرا که اگر این گونه بود، اکنون بسیاری از شرکت با صف فروش میلیونی سهامداران مواجه بود. . .

حتما ببینید: پیش بینی قیمت سهام شرکت های پالایشی در سال ۹۸

دلار بخریم یا نه ؟ صرفا جهت اطلاع

• اگر فکر می کنید با تداوم نرخ تورم و گرانی، ارز در سال ۹۸ هم ۲۰۰ درصد رشد می کند، اشتباه می کنید.
• اگر فکر می کنید، تثبیت قیمت ارز زیر کانال ۱۲ هزار  تومانی، بلند مدتی است، باز هم در اشتباه هستید.
• اگر فکر می کنید، سرمایه گذاری روی دلار آمریکا و سایر ارزها، بهتر از دیگر بازارهای موازی است، در اشتباهید.
• اگر کالای سرمایه ای در سال ۹۸ خریداری می کنید، حتما تا سال ۱۴۰۰، سود خوبی خواهید داشت. اما این سود، به اندازه خرید سهام پر پتانسیل (مثل کانی های غیر فلزی) در بازار بورس ایران در افق ۱۴۰۰ نیست که با رشد تحریم ها، استقبال  بازار داخلی به آن ها بیش تر می شود.
• اگر فکر می کنید که سرمایه گذاری در بورس ایران، اشتباه و قیمت ها در حباب است!، یک اشتباه راهبردی را در مدیریت سرمایه خود انجام داده اید. با سهام  شرکت های زراعتی، تجهیزاتی، غذایی و دارویی، آشتی کنید.  شاخص کل ۵۰۰ هزار واحدی تا سال ۱۴۰۰ در دسترس است.
• نرخ تورم ۹۸ احتمالا از نرخ تورم ۹۷ کم تر است. کاهش قدرت خرید مردم، به کنترل تورم، کمک کرده است.
• کاهش نرخ روند تورم، به معنی کاهش قیمت ها نیست. بلکه سرعت رشد، کاهش یافته است.
• بازار متشکل ارزی و شرکت ایرانی متناظر در INSTEX، تاثیراتش را در اواسط تابستان در اقتصاد ایران، عیان خواهد کرد.
• بیکاری تا سال ۱۴۰۰، با همین نرخ ادامه می یابد. نوع کسب و کار خود را متنوع و آن را مبتنی بر ابزارهای فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT)‌کنید. اگر دانشجو هستید و مشتاق مهاجرت یا استارت آپ در داخل، با هوش مصنوعی، دیتا ساینس، نانو و علومی که ارزش افزوده بالا تولید می کند، در اقتصاد دانش بنیان، آشنا شوید. کارفرمایان امروز دنیا، به  دنبال فریلنسرهای تخصصی هستند.

منتظر دریافت نظرات و دیدگاه های شما عزیزان هستیم.