سه میلیون کد معاملاتی بورسی از آن زنان
رکوردشکنیهای پیدرپی شاخص کل بورس، ثبت آمارهای جدید در ارزش معاملات خُرد روزانه و رشد قیمت سهام مبادله شده در بازار سهام از یکسو و همچنین رکود حاکم در بازارهای موازی سبب شده تا این روزها شاهد حرکت موج بزرگی از سرمایهگذاران بهسوی بازار سهام باشیم. امری که ورود نقدینگی جدید و پولهای تازه به بورس را بهدنبال داشته است؛ بهطوریکه طبق آمار دریافت شده از «سمات» در نیمه نخست سالجاری ۲۶۰ هزار کد معاملاتی جدید صادر شده تا در مجموع تعداد سهامداران بازار سرمایه از مرز ۱۱ میلیون و ۱۰۰ هزار نفر عبور کند.
عبور شاخص بورس از مرز ۳۰۰ هزار واحد و همزمان با آن تداوم رکود و بعضا کاهش قیمت در بازارهای سکه و دلار باعث شده، بازار سهام به برترین گزینه سرمایهگذاری در میان عموم جامعه تبدیل شود و هر روز شاهد ورود نقدینگی جدید به این بازار باشیم. در واقع رکوردشکنیهای پیاپی مولفههای اصلی بازار سهام از جمله شاخص کل و ارزش معاملات خرد سهام و همچنین رشد قیمت در بیشتر نمادهای معامله شده در بورس و فرابورس، اشتیاق برای ورود به این بازار را تشدید کرده است. براساس آمار تهیه شده از شرکت سپردهگذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه، در نیمه نخست سالجاری ۲۶۰ هزار کد سهامداری جدید صادر شده که بیشترین کدهای جدید صادر شده مربوط به شهریور بوده است؛ بهطوریکه در آخرین ماه تابستان ۶۱ هزار کد سهامداری جدید ازسوی کارگزاران فعال در بازار سرمایه صادر شده است. به این ترتیب با احتساب کدهای صادر شده در نیمه نخست سال، تعداد کدهای معاملاتی به ۱۱ میلیون و ۱۰۲ هزار نفر رسیده است.
ریسک و فرصت ورود پولهای تازه
همانطور که اشاره شد این روزها کارگزاریها با صفهای طولانی متقاضیان برای دریافت کد معاملاتی و ورود به گردونه معاملات بازار سهام روبهرو هستند. شرایطی که سبب شده تا ارزش معاملات خرد سهام از سطوح ۱۰۰ میلیارد تومانی در سال گذشته، دیروز از ۳هزار میلیارد تومان فراتر رود. در این میان نگاهی به اثرات ورود پولهای تازه بر بازار سهام خالی از لطف نیست. باید توجه داشت افزایش جریان نقدینگی ورودی به معاملات سهام از یکسو سبب سبقت گرفتن تقاضا از عرضه میشود. این مهم در بازاری که عمق کمی داشته و از سهام شناور ناچیزی برخوردار است، نقش پررنگی ایفا میکند. ورود سهامدار جدید به بازار سهام از دو وجه دیگر نیز میتواند به بازار کمک برساند. در شرایط فعلی ورود پولهای جدید به معاملات سهام نشان میدهد انگیزه سرمایهگذاری در باقی بازارهای سرمایهگذاری همچون دلار، سکه، مسکن و بازار پول به شدت کاهش یافته است. در نتیجه بازار سهام با انگیزه سود پایینتر یا به عبارتی p/ e بالاتر از جذابیت بیشتری برخوردار است. این مهم سبب کاهش سود واقعی در بازار سهام میشود که به معنای افزایش p/ e یا بازدهی ناشی از سود سهام است که به تقویت قیمتها میانجامد. محور دوم اما به افزایش اعتماد عموم مردم نسبت به بازار سهام بازمیگردد. زمانی که این اعتماد افزایش پیدا میکند، انتظار برای افزایش سود شکل گرفته و صرف ریسک کوچکترمیشود. در این میان بر اساس سنگینتر بودن وزن هر یک از عوامل فوق میتوان میزان پایداری این روند را برآورد کرد.با این حال نکتهای که باید به آن توجه کرد این است که شکسته شدن رکورد تاریخی ارزش معاملات خرد سهام اگر چه نشاندهنده رونق بازار سهام است،اما نشانههایی از اوجگیری هیجانات در بازار را به تصویر میکشد. جایی که شاهد حضور فعالان پولهای تازه و کمتجربه با رویای کسب سود حداکثری در کوتاهترین زمان ممکن هستیم. بسیاری از این سهامداران جدید، به دلیل عدم آشنایی با مبانی ارزندگی و زمین بازی، ملاک تصمیمگیری خود را روندهای معاملاتی قرار میدهند. این مساله میتواند با معکوس شدن مسیر بازار که همانطور که اشاره شد با توجه به کسب سودهای قابل توجه طی مدت اخیر دور از ذهن نیست، به هیجانی تمامعیار بدل شود که توجه بیشتر معاملهگران به ملاکهای ارزندگی را میطلبد.
نگاهی دقیقتر به کدهای صادره
نیمه نخست ۹۸ با درخشش ویژه بورس در برابر رکود دیگر بازارها به پایان رسید. یکهتازی بورس در ۶ ماه نخست ۹۸ با بازدهی ۶۹ درصدی در برابر روند منفی سکه و ارز رقم خورد. در این میان همانطور که عنوان شد شاهد صدور ۲۶۰ هزار کد معاملاتی جدید در بازار سهام بودیم. بررسی جزئیات این امر نشان میدهد که ۸۴ هزار و ۵۰۰ کد مربوط به سهامداران حقوقی بوده و به این ترتیب مابقی در اختیار سهامداران حقیقی قرار دارد.ازسوی دیگر در این دوره ۶ ماهه بالغبر ۱۱۰ کد معاملاتی برای سرمایهگذاران خارجی صادر شده و بر این اساس با احتساب این میزان کد خارجی، مجموع کدهای سرمایهگذاران خارجی به ۱۳۸۴ عدد رسیده است. هرچند بهنظر میرسید با توجه به مسائل سیاسی رخ داده و تحریمهای ایجاد شده، تمایل سرمایهگذاران خارجی برای حضور در بازار سرمایه ایران نیز به شکل محسوسی کاهش پیدا کند، ولی همین میزان صدور کد نیز بیانگر آن است که همچنان نشانههایی از امید در این زمینه وجود دارد.همچنین یکی دیگر از آمار قابلتوجه در شش ماه نخست سال ۹۸، افزایش فعالیت زنان در بازار سرمایه است؛ بهطوریکه بیش از ۴۰ درصد از کدهای صادر شده در نیمه نخست سال مربوط به بانوان بوده که این امر بیانگر افزایش تمایل زنان به ورود در بازارهای مالی بهویژه بازار سرمایه و مشارکت آنها در این بازار است.
۳ میلیون کد معاملاتی از آن زنان
نقش زنان در بازارهای مالی و بهویژه بازار سرمایه روندی رو به پیشرفت دارد، البته باید عنوان کرد که تا رسیدن به شرایط تساوی و حتی برتری زنان، گامهای زیادی باید برداشته شود. در این میان بانوان در بخشهای مدیریت میانی در حال پیدا کردن جایگاه خود هستند؛ بهطوریکه در سالهای اخیر ما شاهد حضور و فعالیت پررنگتر بانوان در مباحث مدیریت مالی هستیم.ازسوی دیگر با توجه به امکانات زیادی که ازسوی نهادهای مالی فعال در بازار سرمایه ایجاد شده، بانوان خانهدار نیز میتوانند با فرهنگسازی مناسب و اطلاع از این درگاههای الکترونیکی به معامله در بازار سهام بپردازند. خوشبختانه با توجه به امکانات موجود در بازار سرمایه و حرکت به سمت معاملات آنلاین، وجود کلاسهای آموزشی متعدد حضوری و غیرحضوری و همچنین در دسترس بودن اطلاعات بازار با توجه به وجود شبکههای اجتماعی، میتوانند در بازار سرمایه آموزش دیده و با نگاه متفاوت خود با سرمایه هر چند اندک شروع به کار و سرمایهگذاری کنند. البته بررسی آمار نشان از افزایش مشارکت زنان طی سالهای اخیر دارد؛ بهطوریکه در سال ۸۷ تنها بالغبر ۶۱۱ هزار کد سهامداری برای بانوان فعال شده بود که این رقم در حال حاضر به بیش از ۳ میلیون کد میرسد. یعنی ورود سهامداران زن به بازار سرمایه طی این ۱۲سال، ۵ برابر شده و تقریبا با نرخ رشد ورود آقایان به این بازار برابری میکند.در این میان بررسی تعداد صدور کدهای معاملاتی از سال ۸۷ تاکنون نشان میدهد که بیشترین درصد رشد صدور کد برای خانمها مربوط به سال ۹۰ بوده است. بر این اساس در سال ۹۰ کدهای مربوط به بیش از یک میلیون و ۲۲۵ هزار رسید که نرخ رشد ۴/ ۷۰ درصدی را نسبت به سال ۸۹ تجربه کرد. در سال ۹۴ نیز کدهای بانوان از مرز ۲ میلیون عبور کرد و در پایان همان سال در محدوده ۲ میلیون و ۲۶۵ هزار کد قرار گرفت. از آن سال به بعد نیز در همان محدوده ۲ میلیون کد قرار داشت و در نهایت با صدور ۱۰۴ هزار و ۶۰۰ کد برای زنان در نیمه نخست سال ۹۸، تعداد کدهای مربوطه از مرز ۳ میلیون گذشت.
دنیای اقتصاد
