مقاوم سازی ساختمانهای تهران در برابر زلزله احتمالی با بيمه تضمين كيفيت ساخت
شايدكمترکسي باشد که از احتمال وقوع زلزله در شهر تهران و پيامدهاي آن با خبر نبوده و به فكر و انديشه شناسائي راهكار مقابله با آن نپرداخته باشد با اندكي تعمق در وسعت جغرافيائي و تراكم جمعيت شهر تهران به راحتي ميتوان به عمق فاجعه وقوع زلزله احتمالي در تهران پي برد .
به گزارش اقتصادشهروند ، بر اساس مطالعات آماري در سوابق تاريخي منطقه عمومی تهران زلزلههاي بسیار بزرگ با قدرت بالای 7 ریشتر ثبت شده است و تهران سالهاست در انتظار زلزلهای ویرانگر دیگر میباشد .
شايد اين سوال براي خيلي از ساكنين شهر تهران پيش آمده باشد كه علت وقوع زلزله هاي وحشتناك و ويرانگر با بزرگي هاي بالاي 7 ريشتر در این شهر چيست ؟
براي پاسخ به اين سئوال به صورت گذرا وضعيت جغرافيائي و زمين شناختي شهر تهران را بررسي مي نمائيم :
تهران از كوهپايههاي جنوبي البرز آغاز مي شود و تا دشت ري امتداد پيدا ميكند در كوهپايه تهران دو فرونشست و سه رشته بلندي وجود دارد . یک رشته از بلندیها توسط گسل نياوران روي فرونشست اوين ، تجريش رانده شده است ، و رشته دیگر توسط گسل محموديه از شمال بر روي فرونشستهاي اوين ، تجريش ، نياوران قرار گرفتهاند و بلنديهاي دیگر نيز از سمت شمال بوسيله گسل داوديه بر روي فرونشستهاي داوديه رانده شده اند .
در تهران دوازده گسل اصلي شامل گسل مشاء فشم ، گسل شمال تهران ، گسل نياوران ، گسل تلوپائين ، گسل محموديه ، گسل شيان و كوثر ، گسل شمال ري ، گسل جنوب ري ، گسل كهريزك ، گسل گرمسار ، گسل پيشوا و گسل پارچين قرار دارد . علاوه بر گسلهاي اصلي تعدادي گسل فرعي نيز در شهر تهران موجود مي باشد .
با توجه به گسلهاي فوق الاشاره شايد اين سئوال در اذهان متبادر گردد ، پس ايمن ترين نقاط تهران كجاست ؟
همانگونه كه ذكر شد با نگاه اجمالي به وضعيت گسلها و پتانسيل زلزله خيزي شهر تهران تقزيباً اكثر نقاط شهر تهران از نظر خطر زلزله غير ايمن بوده ، احتمال وقوع خطر زلزله را به همراه دارد . اما همانگونه كه ميدانيم زلزله مثل ساير پديدههاي طبيعي ، يك رويداد طبيعي ميباشد و ذاتاً هيچ خطري ندارد و اما آنچه كه زلزله را خطرناك جلوه ميدهد تخريب ساختمانها و خسارات ناشي از آن ميباشد و متأسفانه اين مخاطرات با توجه به بافت متراكم و قدیمی ساختمانها ، وضعيت تأسيسات تحت الارضي ،سطح بالاي آبهاي زيرزميني ، دانه ريز بودن خاك و آبرفتي بودن رسوبات در شهر تهران بسيار جدي رخ نمائي ميكند . در هر صورت چنانچه زلزلهاي در تهران به وقوع بپيوندد مشكلات و مصائب انساني و اقتصادي جبران ناپذيري را به دنبال خواهد داشت كه از آن جمله ميتوان به ريزش ساختمانهاي مسكوني ، تجاري ، اداري ، قطع و خرابي لولههاي آب ، قطع شبكه برق ، خرابي و مسدود شدن راهها و پلها ، انهدام لولههاي گاز و ايجاد انفجارات متعدد ، وقوع آتشسوزيهاي مهيب ، تشديد حريقهاي احتمالي بر اثر مشتعل شدن آسفالت معابر و … اشاره نمود .
با توجه به آنچه كه ذكر شد ميتوان تقريباً به خطر بالقوه وقوع زلزله در تهران و عواقب آن اطمينان حاصل نمود ولي اين اطمينان از وقوع زلزله قبل از اينكه موجبات وحشت و نگراني را فراهم آورد بايد قدرت تعقل و انديشه و بهرهگيري از امكانات علمي و اجرائي را جهت مقابله با مخاطرات زلزله افزايش دهد كه چه بايد كرد ؟
در رابطه با بايدها و نبايدها در فرآيند تقابل با زلزله احتمالي تهران بسيار سخن گفته شده است هر كسي و هر سازماني در حيطه وظايف خود طرحهاي مختلف را جهت دوري از عواقب خطرناك زلزله مطرح ساختهاند اما متأسفانه از نقش صنعت بيمه به عنوان يكي از ابزارهاي نوين مديريت شهري و ضامن امنيت جوامع انساني كمتر سخن گفته شده است .
اگر بيمه را به عنوان صنعت امنيت بخش و حافظ سرمايه ميدانيم پس بايد براي حفظ سرمايههاي مادي و انساني در مقابل خطر زلزله نيز از بيمه استمداد بطلبيم . مدتهاي مديدي است كه صنعت بيمه براي مقابله با خطر زلزله پوشش بيمهاي خطر زلزله را به عنوان خطر تبعي بيمه نامههاي آتشسوزي ساختمانها دستاويز قرار ميدهد و با برقراري اين پوشش در صورت تحقق خطر زلزله و بروز خسارات احتمالي ناشي از آن اقدام به جبران خسارت مينمايد با اين وجود اين پوشش بيمهاي هيچ وقت نتوانسته است امنيت كامل بيمهگزاران را در قبال خطر زلزله تضمين نمايد زيرا اگرچه اين پوشش بيمهاي ميتواند براي جبران خسارات مادي ناشي از تحقق خطر زلزله مفيد واقع شود ولي هيچ وقت نميتواند از اتلاف سرمايههاي انساني پيشگيري نمايد . پس صنعت بيمه بايد به دنبال اتخاذ روشي باشد كه اولاً در صورت تحقق خطر زلزله احتمال خسارات جاني را به حداقل ممكن برساند ، ثانياً در صورت بروز خسارات مالي ، خسارات وارده را جبران نمايد به عبارت بهتر به معناي واقعي كلمه « آرامش خاطر » بيمهگزار را فراهم نمايد . خوشبختانه در حال حاضر صنعت بيمه با ارائه بيمهاي تحت عنوان «بیمه تضمين كيفيت ساخت » امكان دستيابي به جامعهاي ايمن و پويا را با كيفيت بخشي به صنعت ساخت و ساز فراهم آورده است . با برقراري پوشش بيمه تضمين كيفيت ساخت و پوششهاي بيمهاي تبعي از جمله زلزله ، سيل و غيره براي پروژه هايهاي ساختماني براحتي مي توان با اعمال نظارتهاي فني و رعايت معيارهاي بازرسي بر اساس مقررات ملي ساختمان و ضوابط و مقررات شهرسازي شهرداريها ، به هدف اصلي كه همانا پيشگيري از بروز آثار مخرب زلزله و حفظ سرمايههاي انساني ميباشد رسيد .
همانگونه كه اشاره شد علت اصلي وحشت از زلزله عدم مقاومت ساختمانهاي شهر در مقابل پديده زلزله و خسارات جاني و مالي ناشي از تخريب و انهدام ساختمانها مي باشد كه آنهم به تبع عدم رعايت الگوي ساخت و ساز و بعضاً عدم احساس مسئوليت كافي برخي از دست اندركاران ساخت و ساز ميباشد .
خوشبختانه با گسترش جغرافیایی دامنه پوشش بيمه تضمين كيفيت ساخت و رعايت ضوابط و مقررات مربوطه با اعمال نظارت و ارزيابي بازرسين فني منتخب شركتهاي بيمهگر بر عمليات طراحي و ساخت و ساز ساختمان تا حدود بسيار زيادي نقايص موجود در فرآيند ساخت و ساز بر طرف خواهد شد .
به منظور آگاهي از شيوه تأثيرگذاري بيمه تضمين كيفيت ساخت در مقاوم سازي ساختمانها ، پارهاي از وظايف بازرسين فني منتخب شركت بيمهگر و نحوه اعمال نظارت و ارزيابي آنان در فرآيند ساخت و ساز به شرح ذيل بيان ميگردد :
- رعايت كليه معيارهاي بازرسي و كنترل بر اساس مقررات فني ساختمان ، نقشههاي محاسبات فني و اجرائي مصوب و همچنين كيفيت مواد و مصالح ساختماني مورد تأييد مؤسسه استاندارد .
- بازرسي كليه گامهاي اجرائي به طريقي كه پاسخگوئي نيازهاي مديريت انرژي و صرفه جوئي در ساختمان باشد (مميزي انرژي در ساختمان) .
- بازرسي كيفيت مصالح ، مواد و تجهيزات بر اساس گواهي انطباق و يا نتايج آزمايشگاهي مربوط به آنها .
- بازرسي مطالعات ، طراحي اوليه گزارشهاي فني و معماري ، سازه ژئوتكنيك ، تأسيسات برق و مكانيك .
- بازرسي مطالعات ، طرح ها و محاسبات اجرائي مشتمل بر موارد ذيل :
- بازرسي نقشهها و جزئيات فني معماري .
- بازرسي مصالح و تجهيزات .
- بازرسي محاسبات و گزارشات ژئوتكنيك .
- بازرسي محاسبات و نقشه هاي سازه .
- بازرسي محاسبات و نقشههاي تأسيسات مكانيكي .
- بازرسي محاسبات و نقشههاي تأسيسات برق .
- بازرسي مراحل اجرائي مشتمل بر بازرسي كيفيت اجراء سفت كاري و بازرسي و كنترل كيفيت اجرا در نازك كاري .
- بازرسي و كنترل كيفيت اجراء در تأسيسات .
- بازرسي راه اندازي و بهره برداري .
- مستندسازي گزارشات و صدور گواهينامه .
با اندكي تعمق و تدقيق در فرآيندهاي نظارتي مضاعف بازرسين فني و منتخب بيمه گر در فرآيند ساخت و ساز كه مطمئناً به دليل ضرورت قابل پذيرش بودن اسناد و مدارك مستندسازي شده براي شركتهاي بيمه گر اتكائي بين المللي بايد با وسواس بسيار زيادي صورت گرفته باشد ميتوان براحتي در رابطه با كيفيت مطلوب ساختمانهاي احداث شده تحت پوشش بيمه تضمين كيفيت ساخت به قضاوت نشست و مطمئناً گواهينامههاي كه پس از طي فرآيندهاي نظارتي در رابطه با تضمين كيفيت ساخت صادر و در اختيار كارفرما يا مالك قرار خواهد گرفت متضمن امنيت خاطر و آسايش روحي بهره برداران از ساختمان در قبال خطر وقوع زلزله احتمالي خواهد بود .
با صدور بيمه تضمين كيفيت ساخت براي كليه عمليات ساخت و ساز در شهر تهران ديگر دغدغه خاطر ناشي از احتمال ريزش ساختمانهاي احداث شده ، نابودي سرمايه اندوخته شده خانوادهها ، خاموشي بي مقدمه كودكان معصوم و ساير مخاطرات احتمالي ناشي از وقوع زلزله روح و جان خانوادهها و مديران شهري را آزرده نخواهد كرد و شهروندان محترم به مرور نظارهگر شكلگيري شهري ايمن ، پايدار و دانش پايه خواهند بود و اين همان آرماني است كه مديريت شهر تهران با تمام توان و تلاش به سمت آن در حركت است .
به اميد آنكه هيچ وقت شاهد خشم طبيعت در كشور عزيزمان مخصوصاً در پايتخت نباشيم .
