همه چیز درباره حقوق و بیمه و استخدام اتباع خارجی [ پاسخ به سوالات ]

بیش از ۳ میلیون کارگر خارجی در ۳۱  استان کشور مشغول به فعالیت هستند که شمار قابل ملاحظه ای از آن ها را کارگران افغان و عراقی بدون پروانه اشتغال و اجازه کار تشکیل می دهد و توسط هزاران پیمانکار در سراسر ایران مشغول به فعالیت هستند. همه این افراد نیز کارگر عادی نیستند. متخصصان زیادی در بین آن ها است که مشکل اقامت و پروانه اشتغال دارند. مثل استاد مایل هروی٬ ادیب افغانی مقیم ایران که اواخر بهمن ماه ۹۷، مشکل اقامتی او با کمک نمایندگان رفع شد.

نظارت بر کارگاه های تولیدی و خدماتی داخلی که از اتباع خارجی بدون مجوز استفاده می کنند٬ برای حمایت از نیروهای داخلی٬ الزامی است. موضوعی که همواره با اعتراض اتحادیه کارگران قراردادی و پیمانی و اصناف مربوطه همراه شده است.

حتما بخوانید : قیمت حق بیمه شخص ثالث کلیه وسایل نقلیه در سال ۱۴۰۰

چرا بسیاری از کارفرمایان خصوصی٬ در بخش صنعت و خدمات٬ اتباع خارجی استخدام می کنند؟ ۲ دلیل اصلی . یکی فرار از پرداخت حق بیمه تامین اجتماعی و دیگری، دستمزد پایین و عدم عقد قرارداد. نتیجه چه می شود ؟ رشد فزاینده بیکاری جوانان دارای مدرک فوق دیپلم تا فوق لیسانس در سراسر ایران. استخدام اتباع خارجی بدون پروانه کار٬ ممنوع و متخلفان٬  به نود و یک تا صد و هشتاد روز حبس و پرداخت جریمه ریالی٬ محکوم خواهند شد .

چند هفته پیش، مدیرکل اشتغال اتباع خارجی وزارت تعاون٬ کار و رفاه اجتماعی اعلام کرد که اشد مجازات٬ منتظر کارفرمایانی است که بدون سیر قانونی و خارج ضوابط مربوطه ٬ نسبت به استخدام اتباع خارجی اقدام کنند.

با ما همراه باشید.

حتما بخوانید: همه چیز درباره اصول انعقاد قرارداد کارگری و کارفرمایی

قانون کار و اتباع خارجی

به اطلاع کلیه کارفرمایان در بخش خصوصی به خصوص شرکت های پیمانکاری در عرصه ساختمان و مخابرات و امور خدماتی می رساند که مباحث مربوط به استخدام و حقوق اتباع خارجی در ایران٬ در مبحث سوم قانون کار جمهوری اسلامی ایران٬ اشاره شده است و کارفرمایان محترم٬ بایستی با مطالعه کامل این قانون و هم چنین نکاتی که در این گفتار ارائه می شود، به شرایط و الزامات و محدودیت های استخدام اتباع خارجی ٬ اشراف اطلاعاتی داشته تا در صورت وقوع حادثه یا اخطارهای نهادهای ذی صلاح٬ قابلیت پاسخگویی و مسئولیت داشته باشند.

نکته ای که باید توجه کنید آن است که استخدام و اشتغال اتباع خارجی در ایران طبق ماده یک صد و بیست قانون کار٬ ذیل مبحث سوم٬ ممنوع بوده و استخدام آن ها تنها به ۲ شرط ذیل الذکر مجاز است:

• اگر اتباع خارجی دارای ویزای قانونی معتبر و مدت دار برای ورود به کشور بوده و حق اشتغال داشته باشند.
• اگر اتباع خارجی برای اشتغال در ایران، بتوانند طبق مقررات و آیین نامه های مربوط به ماده ۱۸۱ قانون کار، پروانه اشتغال دریافت کنند.

یک سری از اتباع خارجی هستند که ذیل ماده صد و بیست قانون کار که در مبحث سوم  اشاره شده است٬‌ قرار نمی گیرند.

حتما بخموانید: آنچه درباره مالیات بر ارزش افزوده باید بدانیم

آیا کارگران خارجی در ایران می توانند بیمه شوند؟

بله. سازمان تامین اجتماعی هم برای ایرانیان مقیم خارج از کشور که بیمه  منقطع داشته اند و هم دانشجویان ایرانی شاغل به تحصیل در داخل یا حتی خارج از کشور و هم چنین زنان خانه دار و دختران مجرد٬ تسهیلات بیمه پردازی فراهم  کرده است تا تحت پوشش خدمات بیمه ای قرار بگیرند. کلیه کارگران خارجی که در ایران مشغول به کار هستند و پروانه کار معتبر دارند٬ می توانند با مراجعه به یکی از شعب سازمان تامین اجتماعی در ۳۱ استان کشور٬ تشکیل پرونده داده و کد بیمه گرفته و در ردیف کد کارگاه و شماره پیمان کارفرمای خود٬ بیمه خود را پرداخت کنند.

حق بیمه پردازی ان ها نیز بر  اساس پایه حقوق و دستمزد و کلیه شرایطی است که برای کارگران ایرانی٬ حاکم بوده و تفاوتی از بابت شیوه و مبلغ بیمه پردازی و استفاده از تسهیلات مندرج در قانون سازمان تامین اجتماعی٬ وجود ندارد. اگر پروانه اشتغال برای کارگر خارجی صادر شود، هم تحت قانون کار ایران قرار می گیرد و هم  تحت قانون سازمان تامین اجتماعی. کارگرانی که مشمول قانون کار هستند٬ مشمول قانون تامین اجتماعی خواهند بود.

کارگران افغانی و عراقی مقیم ایران برای تشکیل پرونده چه کنند؟

کارگران افغانی و عرافی مقیم ایران برای تشکیل پرونده جهت صدور و تمدید پروانه و کارت مربوطه٫ بایستی به دفاتر کاریابی های غیر دولتی در استان محل سکونت مراجعه کنند.

• هزینه صدور پروانه کار موقت اتباع خارجی: ۴ میلیون ریال برای اعتبارنامه ۱۲ ماهه
• هزینه تمدید پروانه اشتغال موقت اتباع خارجی: ۲ میلیون و هشتصد هزار ریال.

کارگران افغانی که کارت آمایش سیزده دارند و کارگران عراقی که کارت هویت ۱۲ دارند٬ برای دریافت پروانه کار از ۱/۱۰/۱۳۹۷ بایستی به دفاتر  کاریابی استانی مراجعه کنند. فهرست کاریابی های داخلی به تفکیک ۳۱ استان کشور در این لینک در دسترس است. فعالیت این دفاتر٬ زیر نظر دفتر هدایت نیروی کار و کاریابی وزارت تعاون٬ کار و رفاه اجتماعی بوده و ارتباطی به سازمان تامین اجتماعی یا وزارت کشور ندارد.

استثنائات ماده ۱۲۰ قانون کار

ماده ۱۲۰ قانون کار هم برای کارفرمایان و هم کارگران در هر صنف و حوزه ای٬ اهمیت دارد. چرا که استثنائات ماده ۱۲۰، مربوط به آن دسته از کارگرانی می شود که از شمول ماده ۱۲۰ معاف هستند. اگر هر یک از اتباع خارجی مقیم ایران، مشمول موارد زیر باشند، اجازه کار دارند:

• تبعه خارجی که فقط به منظور خدمات سیاسی و دیپلماتیک در کنسول ها و سفارت خانه ها یا ادارات مربوط به نهادهای نمایندگی سازمان ملل و دیگر مجموعه های بین المللی در ایران مشغول به کار هستند. این افراد، باید تاییدیه وزارت امور خارجه ایران را داشته باشند.
• کارشناسان و کارمندان نمایندگی های سازمان ملل متحد در ایران و هر گونه نهادهای وابسته به آن ها. این افراد نیز بایستی تاییدیه وزارت امور خارجه را داشته باشند.
• کلیه خبرنگاران و کارشناسان مسئول خبرگزاری های خارجی در ایران٬ در صورتی که پروانه اشتغال آن ها به تایید وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برسد.

(سایت سازمان تامین اجتماعی در نشانی TAMIN.IR برای آشنایی  با نحوه کد بیمه و تشکیل پرونده کارگر خارجی متقاضی اشتغال در کارگاه های داخل کشور)

چگونگی صدور روادید برای اتباع خارجی متقاضی اشتغال در ایران

این موضوع هم از موضوعات مهمی است که کارفرمایان بخش خصوصی به منظور استخدام اتباع خارجی به خصوص در حوزه های فرهنگی و هنری و امور تخصصی٬ باید در نظر داشته باشند:

طبق ماده صد و بیست و یک قانون کار در ذیل مبحث سوم٬ پروانه کار اتباع خارجی ٬ صرفا توسط وزارت تعاون٬ کار و رفاه اجتماعی صادر شده و وزارت خارجه نیز نسبت به صدور روادید اشتغال اتباع خارجی به مدت مشخص٬ اقدام می کند. شرط صدور پروانه اشتغال برای اتباع خارجی در ایران به شرح زیر است:

• وزارت تعاون٬ کار و رفاه اجتماعی باید تایید کند که برای رده شغلی مورد نظر کارگر خارجی مشتاق به اشتغال در ایران٬ افراد واجد شرایط و متخصص آکادمیک٬ وجود ندارد.
• متقاضی خارجی (غیر ایرانی) متقاضی کار در ایران٬ تحصیلات و تخصص مورد نظر کاری که قصد انجام دارد را داشته باشد.
• از تخصص و تجربه متقاضی خارجی اشتغال در ایران٬ برای آموزش و جایگزینی بعدی کارگران ایرانی٬ استفاده گردد.

کارفرمایان و پیمانکاران گرامی متقاضی استخدام و به کارگیری تبعه خارجی تحصیل کرده و متخصص٬ باید توجه داشته باشند که صلاحیت متقاضی با تجربه و تحصیل کرده خارجی جهت فعالیت در ایران٬ توسط هیات فنی اشتغال وزارت کار٬ احراز و تایید می شود.

حتما بخوانید : بهترین صرافی های مجاز تهران در سال 1400

پروانه متقاضیان اشتغال در ایران چگونه تمدید شود؟

پروانه متقاضیان اشتغال در ایران بایستی هر سال٬ پیش از تاریخ انقضا٬ تمدید شود. شرایط صدور٬ تمدید و تجدید پروانه اشتغال اتباع خارجی طبق ماده صد و بیست و دوم قانون کار ایران٬ به شرح زیر خواهد بود:

• به منظور تجدید پروانه اشتغال٬‌ تبعه خارجی بایستی حداقل ۱۲۰ ماه متوالی در ایران به صورت قانونی مشغول به کار باشد.
• به منظور صدور پروانه اشتغال یا تمدید آن٬ متقاضی خارجی بایستی دارای همسر ایرانی باشد.
• اگر متقاضی پروانه اشتغال٬ از کشورهای اسلامی و مهاجرین کشورهای اسلامی یا پناهندگان سیاسی هستند٬ اگر کارت معتبر مهاجرت و یا پناهندگی داشته باشند و این کارت به تایید وزارت کشور و وزارت امور خارجه برسد٬ اجازه اشتغال خواهند داشت.

طبق آن چه در ماده صد و بیست و سوم قانون کار ذکر شده است٬ هزینه های مربوط به صدور٬ تمدید و تجدید پروانه اشتغال اتباع خارجی که ذیل ماده ۱۲۲ قانون کار هستند٬ در صورتی رایگان است که:

• وزارت تعاون٬ کار و رفاه اجتماعی٬ تشخیص دهد که نیاز به استخدام چنین افرادی وجود دارد.
• وزارت تعاون٬ کار و رفاه اجتماعی٬ بر اساس قرارداد معامله متقابل نیروی کار ایرانی و خارجی٬ چنین کاری را صلاح بداند.
• وزارت امور خارجه٬ روادید متقاضیان را صادر و هیات وزیران وقت نیز٬ مجوز معافیت اتباع خارجی از هزینه های صدور پروانه اشتغال را بدهید.

توجه کنید که پروانه کار اتباع خارجی در ایران٬ به مدت ۱۲ ماه اعتبار داشته و پس از آن نیز باید تمدید شود. اگر ۱۵ روز پس از اتمام زمان اعتبار پروانه اشتغال تبعه خارجی ٬ به هر دلیلی٬ کارگر٬ نسبت به تمدید پروانه اقدام نکند و ارتباط کارگری-کارفرمایی قطع شود٬ کارفرما ملزم است که ظرف ۲ هفته٬ قطع همکاری کارگر با خود را به صورت کتبی به اطلاع اداره کل تعاون٬ کار و رفاه  اجتماعی در استان محل اشتغال٬ برساند.

کارگر نیز مکلف است که ظرف ۱۵ روز، پروانه اشتغال کار خود را تحویل اداره کار استانی داده و رسید دریافت کند. در غیر این صورت٬ وزارت کار طبق ماده ۱۲۵ قانون کار می تواند٬ اخراج کارگرانی که پروانه اشتغال ندارند را از وزارت کشور یا وزارت خارجه درخواست  و سایر نهادهای ذیصلاح٬ درخواست کند.

شرایط دریافت پروانه موقت اشتغال

طبق آن چه در ماده صد و بیست و شش قانون کار آمده است٬ اگر مصلحت کشور حکم کند٬ اشتغال فوری تبعه خارجی در صورتی مجاز است که وزیر مربوطه٬ مراتب را کتبا به وزارت تعاون٬‌ کار و رفاه اجتماعی٬ اعلام کرده و موافقت اصولی جلب شود و پروانه کار موقت بدون تشریفات٬ صادر  خواهد شد. در این حالت٬ حق کار معین کارگر و دریافت روادید٬ ملاک عمل نخواهد بود.

مدت اعتبار پروانه اشتغال موقت٬ حداکثر ۹۰ روز بوده و تمدید اعتبار پروانه پروانه اشتغال موقت، منوط به تایید هیات فنی اشتغال کارگران خارجی در وزارت تعاون٬ کار و رفاه اجتماعی  است.

 استخدام اتباع خارجی در بدنه دولت

طبق آن چه در ماده صد و بیست و هفت قانون کار آمده است٬ اگر دولت جمهوری اسلامی ایران٬ به هر دلیلی نیازمند استخدام  کارشناسان و متخصصین خبره غیر ایرانی باشد٬ بایستی با در نظر گرفتن تابعیت و مدت خدمت و میزان مزد آنان و توجه به نیروی کارشناس داخلی٬ وزارت تعاون٬ کار و رفاه اجتماعی٬ مراتب را بررسی و به تایید سازمان امور استخدامی و اداری کشور  برساند.

ضمنا٬ کلیه امور بایستی توسط مجلس شورای اسلامی٬ به هیات دولت ابلاغ شود. صدور پروانه  اشتغال خارجی های متخصصی که قصد اشتغال در نهادهای دولتی دارند٬ وظیفه  وزارت تعاون٬ کار و رفاه اجتماعی است و نه کمیسیون های مجلس شورای اسلامی.

جهت اطلاع کارفرمایان بخش خصوصی

طبق ماده صد و بیست و هشت قانون کار٬ استخدام اتباع خارجی در هر سطحی در ایران٬ بایستی با مجوز وزارت تعاون٬ کار و رفاه اجتماعی بوده و نظر این وزارت خانه٬ باید پیش از استخدام٬ اخذ شود و استعلامات مربوط به صورت کتبی انجام گردد.

حتما بخوانید: آنچه درباره مرخصی استحقاقی و استعلاجی باید بدانیم

همراه گرامی

اگر به منظور استخدام کارگران افغانی ٬ عراقی فیلیپینی و پاکستانی و چینی در حوزه های مختلف صنعت و خدمات در یکی از استان های کشور٬ با سوالی روبرو شدید٬ درخواست خود را کامنت کرده تا بررسی شود. از ارائه شماره تلفن و آدرس ، پرهیز کنید. اگر هم تجربه  استخدام  و همکاری با نیروهای خارجی تخصصی یا عادی در ایران دارید٬ تجارب و دیدگاه های خود را با ما به اشتراک بگذارید تا تبادل  اطلاعات٬ منجر به ارتقا دانش عمومی کارفرمایان نسبت به استخدام کارگران خارجی شود.