نقش ۴۲۰۰ در تلاطم ارزی
رئیس کل بانک مرکزی سیاستهای معروف به ۴۲۰۰ را یکی از علل کاهش ارزش ریال شناسایی کرد.
عبدالناصر همتی در گفتوگویی با «المانیتور» ریشه جهش ارزی در سال گذشته را ناشی از تحریک انتظارات پیرامون تحریمهای آمریکا دانست. از نظر همتی، علاوه بر این موضوع، محدودیتهای تحمیلشده بر بازار حین یکسانسازی نرخ ارز در رقم ۴۲۰۰ تومان نیز در جهش ارزی موثر بود که تقریبا همزمان با خروج آمریکا از برجام و آغاز تحریمهای یکجانبه اعمال شده بود. به عقیده رئیس شورای پول و اعتبار، عواملی چون جدال لفظی ترامپ مبنی بر به صفر رساندن فروش نفت ایران، جنگ رسانهای دشمن و تهدید نظام بانکداری ایران نیز در تشدید شوک خارجی موثر بودند. رئیس کل بانک مرکزی برخی محدودیتهای فنی در آن زمان را مانع نظارت موثر بر بازار از سوی سیاستگذار ارزی اعلام کرد. به گفته همتی، در برههای که صرافیها تعطیل شده بودند، ابزار فنی و نرمافزاری بانک مرکزی برای رصد معاملات به حداقل رسیده بود و حل این مساله تقریبا دو ماه از این نهاد زمان گرفت. علاوه بر موضوع ارزی، رئیس کل بانک مرکزی در این مصاحبه پیرامون نقش امارات در بازار ارز، آخرین تحولات اینستکس و عواقب بازگشت ایران به لیست سیاه FATF سخن گفت.
رئیس کل بانک مرکزی اعمال محدودیتهایی بر بازار در جریان تصویب دلار ۴۲۰۰ تومان را بهعنوان یک عامل جهش نرخ ارز در سال گذشته عنوان کرد. عبدالناصر همتی در مصاحبهای با المانیتور، در کنار خروج یکجانبه آمریکا از برجام و تحریم ها، تصمیمات پیرامون دلار ۴۲۰۰ را نیز بهعنوان یکی از فاکتورهای موثر بر روند نرخ ارز دانست. همتی همچنین درخصوص موضوع اینستکس خبر داد که طرف اروپایی در مذاکرات، اقدام به هر عملی را به موافقت آمریکا وابسته کرده است و از این رو نمیتوان چندان انتظار گشایش از این سازوکار را داشت. رئیس کل بانک مرکزی همچنین درباره برخی خبرها درخصوص قطع مبادله مالی چین و روسیه با ایران در صورت قرار گرفتن در لیست سیاه FATF گفت: «طبیعی است که همه بانکها پیروی از قوانین FATF را بهعنوان پیشنیاز در نظر داشته باشند.»
عوامل جهش نرخ ارز
همتی در پاسخ به این سوال که تحریمها تا چه حد در کاهش ارزش ریال موثر بودند و این اتفاق تا چه حد به سوءتدبیر باز میگردد، گفت: «به نظر من اتفاقی که در بازار ارز افتاد بیش از هر چیز ریشه در انتظاراتی داشت که از حواشی تحریم آمریکا به وجود آمده بود. اگرچه، محدودیتهایی که در جریان یکسانسازی نرخ رسمی و بازار آزاد در سطح ۴۲۰۰ تومان، بر بازار اعمال شد، که تقریبا همزمان با تحریمهای یکجانبه آمریکا و خروج این کشور از برجام بود، هم نقش بازی کردند. این دو مساله در کنار سایر عوامل، کاهش ارزش برابری ریال در برابر دلار را سبب شد.»
او ادامه داد: «میتوانم به این عوامل، شوک خارجی تحریم، جنگهای کلامی ترامپ در مورد اینکه صادرات نفت ایران را به صفر میرساند و تلاشهای یکجانبه آمریکا برای خارج کردن سیستم بانکی ایران از نظام جهانی را هم اضافه کنم. علاوه بر همه اینها، تعدادی از رسانههای مورد حمایت آمریکا، گزارشهای گمراهکنندهای درباره آینده اقتصاد ایران منتشر و ادعا میکردند که هر دلار تا ۳۰ تا ۴۰ هزار تومان افزایش قیمت خواهد داشت.»
رئیس کل بانک مرکزی با بیان اینکه مسائلی در زمینه فنی نیز وجود داشت، افزود: «در برههای که صرافیها تعطیل بودند، ما توانایی فنی و نرم افزاری برای رصد مبادلات ارزی را از دست داده بودیم و احیای این بخش مهم از بازار، حدود دو ماه زمان برد. همچنین یک سیستم یکپارچه که بانکها را به مراکز مبادلات ارزی متصل کند، نداشتیم و این مسائل مانعی برای نظارت موثر ساختار و جلوگیری از سفته بازیها بود.»
همتی ادامه داد: «با تضعیف تدریجی نظارت بانک مرکزی بر پایانههای فروش نقطهای دلار و مبادلات بانکی، هر کسی میتوانست با استفاده از یک کارت بانکی و یک پایانه فروش، هر میزان پولی را که میخواست جابهجا کند، آن هم نه فقط در تهران، بلکه در هرات افغانستان، سلیمانیه عراق، استانبول ترکیه و کانادا نیز این امکان وجود داشت. این موضوع غیر قابل قبول بود و ما نقطه پایانی بر چنین اقداماتی گذاشتیم.»
بهبود روابط با امارات: به گزارش «ایبنا» همتی درخصوص برخی شایعات مبنی بر دخالت امارات متحده عربی در تضعیف ریال گفت: «من هم درباره این شایعات مسائلی را شنیدم، برخی حتی ادعا میکردند که عربستان سعودی در بازار مبادلات ارزی هرات و سلیمانیه اختلال ایجاد میکند.» او افزود: «اینها شایعاتی بودند که به گوش میرسید ولی واقعیت این بود که امارات در حقیقت محدودیتهایی را روی مراکز مبادله ارز ایران و حسابهای ایرانیان در بانکهای اماراتی اعمال کرد. با این حال اخیرا شنیدهام برخی از این محدودیتها برداشته شده است که این چیزی است که ما بهعنوان همسایه این کشور انتظار داریم که همسایهها انجام دهند.»
دنیای اقتصاد
