اطلاعات مهم درباره ۲۰ نسبت مالی در سرمایه‌گذاری سهام

نسبت مالی یکی از ابزارهای تحلیل صورت های مالی و فهم و درک سود و زیان شرکت و بررسی روش مدیریت و کارآیی مدیریت سرمایه و دارایی بنگاه و ارزشیابی توان و قدرت بنگاه در پرداخت بدهی های کوتاه مدت و بلند مدت است. با نسبت های مالی، می‌توان تا حدی فهمید که فلان شرکت و سهم، ارزش سرمایه گذاری دارد یا خیر. ارزیابی نقدینگی، سودآوری و قدرت پرداخت دیون از طریق نسبت های مالی، قابل تشخیص است. ۵۶۰ شرکت در ده ها گروه صنعتی در بورس ایران است و ما برای انتخاب بهترین سهام برای سرمایه گذاری، بایستی ترازنامه را بفهمیم و درک درستی از نسبت های مالی داشته باشیم.

گزارش امروز سایت شرکت حسابداری محاسبان تلاشگر خبره، شما را با ده ها نسبت مالی آشنا می‌کند.

با ما همراه باشید.

حتما بخوانید: دفاتر قانونی چیست و چرا اهمیت دارند ؟

نسبت های مالی چیست؟

یکی از اصطلاحات مهم و کاربردی در دنیای کسب و کار به خصوص در تحلیل صورت های مالی شرکت های سهامی عام در بازار سرمایه، مساله نسبت های مالی یا FIANANCIAL RATIOS است. ابزاری مطلوب به منظور بررسی وضعیت مالی فعالان بیزینس بوده و از طریق آن، هیات مدیره، مدیران و حسابرسان و سرمایه گذاران و ناظران بیرونی یک بنگاه، پی به واقعیت های مهم درباره عملیات و وضعیت مالی و سود و زیان آن خواهند برد.

حتما بخوانید : تبدیل شماره کارت به شماره حساب

در واقع، نسبت مالی را باید ابرازی کاربردی به منظور آسیب شناسی فعالیت های مالی یک بنگاه دانست. هر چقدر صورت های مالی، شفاف و با واقعیت مرتبط باشد، نسبت های مالی، درک بهتری به تحلیل گر جهت بررسی سود و زیان شرکت می دهد.

در زمان محاسبه یک نسبت مالی که در ادامه این گفتار معرفی می شود، باید توجه شود که قلم صورت درآمدی و ترازنامه، بایستی به صورت میانگین محاسبه شود چرا که منعکس کننده یک دوره کامل فعالیت می‌باشد که تاثیر زیادی در شناخت شما به کارکرد یک سهم در بازار بورس و ارزشیابی آن برای سرمایه گذاری بلند مدت دارد.

نسبت های مالی را در چند دسته یا گروه اصلی تقسیم بندی می کنند که در ادامه این گفتار، به بررسی آن می پردازیم.

حتما بخوانید : ارائه خدمات مالی و مالیاتی در شرکت حسابداری ترازمالی

طبقه بندی نسبت مالی

• نسبت های نقدینگی
• نسبت های فعالیت
• نسبت های اهرمی
• نسبت های سود آوری
• نسبت های ارزش گذاری و سود

نسبتهای سودآوری

از جمله نسبت مالی، نسبت سودآوری است. این نسبت، درصد بازدهی بنگاه را در کسب سود، مورد ارزشیابی و بررسی قرار می دهد که شامل نسبت سود ناخالص، بازده فروش، بازده دارایی و بازده حقوق صاحبان سهام می باشد.

نسبت سود ناخالص،  از حاصل تقسیم سود ناخالص بر فروش خالص بدست می‌آید.  در واقع سود ناخالص، از تفریق فروش خالص کالا یا خدمات (قیمت اصلی فروش که در آن تخفیفات و اندوخته ها حساب  نشود) از هزینه فروش بدست می‌آید.

بازدهی فروش، از حاصل تقسیم درآمد خالص بر فروش خالص بدست می آید.این را حاشیه شود خالص بنگاه نیز بیان می کنند.  هر  چقدر این نسبت، بالا تر باشد، بهتر است.

بازدهی دارایی از دیگر نسبت های مالی در سودآوری است. از تقسیم درآمد خالص بر میانگین کل دارایی ها حاصل می شود که بازدهی  سرمایه گذاری را به شما نشان می دهد و ابزاری برای شناسایی کارایی مدیریت دارایی (asset management) در بنگاه است.

بازدهی حقوق صاحبان سهام از دیگر نسبت های مالی مهم  است.  اگر درآمد خالص را بر میانگین حقوق صاحبان سهام تقسیم کنید، عددی  بدست می آید که درآمد ناشی از هر ریال از حقوق صاحبان سهم شرکت سهامی عام را نشان می دهد.

حتما بخوانید: همه چیز درباره ترازنامه

نسبت های نقدینگی

از جمله تقسیم بندی های نسبت مالی، نسبت نقدینگی است. از طریق نسبت نقدینگی، شما متوجه این موضوع می شوید که چقدر یک بنگاه، می تواند بدهی های کوتاه مدت خود را پرداخت کند و سر رسید پرداخت های کوتاه مدت چقدر است. گردش مالی شرکت چقدر بوده و نسبت جاری و نسبت آنی، در چه حدی است. معمولا شرکتی که نقدینگی خوبی دارد، امکان پرداخت بدهی کوتاه مدت را در سر رسید داشته و از طریق تنخواه گردان، سریعا قادر به پرداخت مبالغ فاکتور هایی است که  برای خرید کالا و خدمات جهت اجرای پروژه، مورد نیاز است.

در پروژه های صنعتی، هر اندازه نقدینگی یک شرکت بالا تر باشد، کم تر نیاز به دریافت ضمانت نامه جهت دریافت پیش پرداخت داشته و تاخیر در پرداخت صورت وضعیت های تایید شده توسط کارفرما، خللی در اجرای پیمان و پرداخت حقوق و دستمزد و بیمه پرسنل ایجاد نمی کند.

نسبت جاری یکی از نسبت های نقدینگی است که در تعاریف نسبت های مالی، کاربرد دارد. نسبت جاری را نسبت سرمایه در گردش هم می گویند. اگر دارایی های جاری یک شرکت را به بدهی های آن تقسیم کنید، عددی حاصل می شود که به عنوان شاخص توانایی بنگاه در پرداخت کردن تعهدات کوتاه مدت در سر رسید از محل دارایی جاری، محسوب می شود.

(بررسی ترازنامه، یکی از راهکارهای فهم نسبت های مالی یک بنگاه است)

نسبت جاری، مبین این واقعیت است که بستانکاران بنگاه (شخص حقیقی یا حقوقی)، می‌توانند مطمئن باشند که طلب آن ها از بنگاه، در سر رسید، پرداخت خواهد شد و مشمول مرور زمان و تاخیر نمی شود. اگر نسبت جاری، مثبت و بالا تر از یک باشد، بانک ها و موسسات اعتباردهی، امتیاز بیش تری برای بنگاه لحاظ می‌کنند که این موضوع در پرداخت تسهیلات بانکی شامل وام و ارائه ضمانت نامه  و امثالهم،‌تاثیر گذار است.

علاوه بر نسبت جاری که از نسبت های نقدینگی در نسبت مالی محسوب می شود، نسبت دیگری هم وجود دارد که نسبت آنی گفته می شود. اگر دارایی های  سریع بنگاه را به بدهی های کل آن تقسیم کنید، عددی بدست می آید که آن را نسبت آنی می گویند.

شاید برای شما جالب باشد که بدانید، منظور حسابداران از دارایی سریع (دارایی آنی)، هر چیزی است که سریع قابل نقد شدن و اصطلاحا تیدبل به پول شدن سریع دارد. مثل اوراق بهاداری که سر رسید کوتاه مدت (مثلا ۳ تا ۶ ماه) دارد تا وجوه نقد در حساب های بانکی بنگاه و به طور کل حساب های دریافتنی. موجودی کالا، موجودی انبار، پیش پرداخت ها در محاسبه نسبت آنی، لحاظ نمی شود.

حتما بخوانید: ۲۰ نکته مهم در طراحی اپلیکیشن های کاربردی پردانلود با ۱۰ مثال

با این نسبت، اعتبار دهندگان و بررسی کنندگان صورت های مالی و حسابرسان، قادرند تا نقدینگی بنگاه را در بازپرداخت بدهی ها، ارزشیابی و محاسبه کنند.

سرمایه در گردش خالص نیز از نسبت های مالی است که باید به آن توجه داشت. اگر دارایی جاری را از بدهی جاری کم کنید،  رقم سرمایه در گردش بنگاه بدست می آید.

(کلکسیون نسبت مالی بیش از ۵۵۰ شرکت سهامی عام ایران را در سامانه جامع ناشران codal.ir به صورت رایگان مشاهده کنید)

نسبت فعالیت

این معیار، از جمله دسته بندی های نسبت های مالی است. اگر قصد داشته باشید تا میزان اثربخش و بازدهی یک بنگاه خدماتی یا تولیدی را در استفاده بهینه از منابع مادی و معنوی خود، ارزشیابی کنید، بایستی از نسبت فعالیت استفاده کنید. این موضوع، در ۴ گروه تقسیم بندی می شود که به شرح زیر می باشد:

• گردش موجودی

منظور از گردش موجودی در نسبتهای فعالیت، بهای تمام شده کالا های فروش رفته بنگاه در مقایسه با متوسط موجودی کالا در یک دوره مالی محسوب می شود. اگر این دو پارامتر را تقسیم کنید، گردش موجودی حالص می شود. بهای تمام شده کالای فروش رفته، نبایستی با عدد فروش،اشتباه شود. چرا که عدد فروش، سود (PROFIT) را هم در بر می گیرد اما بهای تمام شده کالا فروش رفته، شامل سود نیست.

هر چقدر میزان گرذش موجودی، پایین باشد، این میزان ممکن است ناشی از کاهش فروش یا افزایش موجودی طی یک دوره مالی بوده باشد و افزایش موجودی طی دوره، موجب ارتقا هزینه نگهداری و خروج جریان نقدی خواهد شد که سودی برای بنگاه ندارد. اگر گردش موجودی کالا در انبار زیاد باشد، کسری موجودی را در پاسخ به نیازهای مشتریان میان مدتی در پی خواهد داشت.

• گردش حساب های دریافتنی (گردش مطالبات)

منظور از گردش حساب  های دریافتنی در  نسبت های فعالیت، از تقسیم خالص فروش نسیه به حساب های دریافتنی حاصل می شود. البته منظور، متوسط حساب های دریافتنی است. توجه داشته باشید که به دلیل این که گاها، بنگاه ها، فروش نسیه را به صورت جداگانه گزارش نمی کنند، جمع فروش طی دوره منظور است.

گردش مطالبات، از تقسبم فروش نسیه خالص بر میانگین حساب های دریافتنی حاصل می شود که برای حسابداران، اهمیت بسیار دارد.

• متوسط دوره وصول طلب ها

منظور، دوره یا بازه زمانی دریافت مطالبات از بدهکاران است. هر  اندازه روزهایی که به طول می انجامد تا مطالبات  بنگاه از بدهکاران، وصول  شود، سود دهی  بنگاه افزایش می یابد و جریان نقدینگی، افزایش می یابد.

• گردش جمع دارایی های بنگاه

از دیگر پارامتر ها در بررسی میزان فعالیت، نسبتهای اهرمی است. گردش جمع دارایی های بنگاه، از تقسیم خالص  فروش بر متوسط  دارایی ها در یک دوره  مالی حاصل می شود. این نسبت، بهره وری دارایی های بنگاه را برای ناظران بیرونی به نمایش می گذارد.

در واقع، میانگین دوره موجودی، از تقسیم ۳۶۰ روز سال بر گردش موجودی بدست می آید.  هم چنین گردش حساب های پرداختی بنگاه، حالص تقسیم خرید های نسیه خالص بر میانگین حساب های قابل پرداخت می باشد. دوره گردش عملیات نیز از مجموع بازه تولید و گردش کالا و خدمات با بازه وصول مطالبات، بدست می‌آید. هر اندازه چرخه عملیاتی، کوتاه تر باشد، یعنی بنگاه، فروش و وصول وجه نقد را سریع تر انجام داده است.

در این بین به ۲ نسبت مهم دیگر هم توجه کنید:

• چرخه تبدیل وجه نقد: حاصل تفریق چرخه عملیاتی از میانگین دوره پرداختنی است. قدرت یک بنگاه را در تبدیل وجه نقد به وجه نقد اندازه گیری می کند. هراندازه کوتاه تر باشد،  مناسب تر خواهد بود.
• گردش کل دارایی: حاصل فروش خالص بنگاه بر میانگین کل دارایی های بنگاه است و بازدهی کلی یک شرکت از فروش را با استفاده از دارایی های خود، مورد سنجش قرار می دهد.

نسبت های اهرمی

وقتی بنگاه شما، به منظور  جذب نقدینگی و پرداخت بدهی ها، وام یا تسهیلات بانکی می گیرد، نسبت های اهرمی، به این موضوع اشاره می کند که یک بنگاه برای تامین نیازهای مالی  خود، چگونه  و چطور از منابع مالی خارجی استفاده میکند. نسبت های اهرمی در  ۲ زیر  گروه  طبقه بندی می شود. نسبت جمع بدهی به دارایی و نسبت دفعات پرداخت سود.

منظور از میزان دفعات پرداخت بهره آن است که توان یک نگاه در پرداخت هزینه بهره سالانه، چقدر است. این میزان، از حاصل تقسیم سود، پیش از بهره و مالیات بر هزینه بهره حاصل می شود.

منظور از میزان جمع بدهی ها به جمع دارایی ها، ابزاری است که نشان گر این واقعیت می باشد که یک  بنگاه در صورتی که دارایی های خالصش کاهش یابد، چقدر توانایی مقابله داشته و منابعی که اعتبار دهندگان مثل بانک و موسسات اعتباری در قابل تسهیلات به او دارند، در معرض خطر قرار نمی گیرد. هر چقدر این نسبت بالا باشد،  ریسک اعتباردهنده ها افزایش می یابد.

هر اندازه ثبات سودآوری، بیش تر باشد، اعتبار دهندگان و سرمایه گذاران در یک شرکت سهامی عام یا سهامی خاص، نسبت های بالاتری از ریسک را  قبول می کنند. چرا که با یک شرکت با وضعیت STABLE روبرو هستند.

پس، نسبت های اهرمی، از جمله تقسیمات نسبت مالی است که ما را در ارزیابی ریسک سرمایه گذاری، یاری می دهد.

پس به ۴ مورد توجه کنید:

• نسبت بدهی: حاصل تقسیم کل بدهی بنگاه به کل دارایی ها است. دارایی هایی که با وام و تسهیلات بانکی و قرض و تعهدات، ایجاد شده است را اندازه می گیرد.
• نسبت سرمایه: حاصل تقسبم کل سرمایه به کل دارایی است. عکس نسبت بدهی است. دارایی های بنگاه که از طریق سرمایه گذاری حاصل شده باشد را تخمین می زند.
• توان پرداخت بدهی: منظور، حاصل تقسیم سود قبل از بهره و مالیات بر هزینه بهره است. قدرت بنگاه در پرداخت سود تسهیلات از طریق سود تولید شده را می‌سنجد.
• نسبت بدهی –سرمایه: حاصل تقسیم کل بدهی به کل سرمایه بنگاه است. با این نسبت مالی، شما قادر به بررسی ساختار سرمایه (CAPITAL STRUCTURE) بنگاه هستید. هر چقدر این نسبت بالا تر از عدد ۱ باشد، یعنی بنگاهی که قصد خرید سهم و سرمایه گذاری روی آن دارید، زیر بدهی است. البته این تنها معیار خوب یا بد بودن سهم یا ادله سرمایه گذاری روی شرکت نیست و الزاما، بدهکار بودن یک بنگاه بورسی، دال بر وضعیت بد نیست. نگاه شما، بایستی توجه به «فاکتور سود آتی» باشد.

حتما بخوانید: پیش بینی شاخص کل بورس ایران

نسبتهای مالی در سرمایه گذاری در سهام بورس

نسبت های مالی، ابزاری  است که به سرمایه گذاران روی سهام شرکت های بورسی، این سیگنال را می دهد که از ورشکستگی و زیان قریب الوقوع، آگاه باشند. برای خرید سهام  یک شرکت دربازار بورس یا فرابورس،  بایستی  نسبت های مالی آن  را بررسی کنید که در ادامه به چند مورد اشاره می کنیم:

• نسبت جاری

اولین چیزی که در بررسی نسبت های مالی یک شرکت بورسی باید مد نظر قرار دهید، نسبت جاری شرکت است. دارایی جاری تقسیم  بر بدهی جاری. اگر میخواهید بدانید که امنیت مالی در این شرکت چقدر است،‌سراغ نسبت جاری بروید. با فهم  این معیار، متوجه می شوید که منابع شرکت به منظور پوشش همه تعهداتش در ۱۲ ماه آینده چقدر است و آیا توانایی پرداخت بدهی های کوتاه مدت در سر رسید را دارد یا خیر.

هر چقدر نسبت جاری، بالا تر باشد، یعنی نقدینگی بیشتری برای پرداخت دیون دارد. بهتر است بالای ۲ باشد. اگر نسبت جاری، کم تر از ۱ باشد در صورت های مالی، یک هشدار است. اما الزاما، خطرناک نیست و نباید شما را گول بزند.

• نسبت جریان نقدی عملیات به فروش

در سرمایه گذاری روی یک سهم، یکی از نسبت های مالی مهم، پول نقد و جریان پول نقد در شرکت است. از تقسیم جریان نقدی به درآمد حاصل از فروش، قابلیت یک شرکت در خلق پول از محل فروش کالا وخدمات بدست می آید.

ناگفته پیداست، اگر  جریان نقدی با افزایش  فروش کالا و خدمات، افزایش پیدا نکند، بایستی نگران بود. ناکارآمدی مدیریت را نشان می دهد. هر  چقدر نسبت جریان نقدی عملیاتی به فروش، بالا تر باشد بهتر است.

حتما بخوانید: چگونه مالیات کمتری پرداخت کنیم؟

• نسبت بدهی به حقوق صاحبان سهام

از جمله نسبت های مالی که در تحلیل بنیادی سهام به منظور سرمایه گذاری در یک شرکت توسط حسابداران صورت می گیرد، نسبت بدهی به حقوق صاحبان سهام است.  نسبتی است اهرمی به منظور بررسی سلامت مالی یک شرکت بورسی، بررسی می شود. ابزاری است به منظور تشخیص توانایی بنگاه در عمل به تعهدات.

اگر نسبت بدهی به حقوق صاحبان سهام بالا باشد، نشان گر این واقعیت است که شرکت سهامی  عام، وابسته به تامین مالی از طریق وام و تسهیلات بانکی بوده و اتکای کمی  به تامین مالی از طریق سرمایه گذارانش دارد.  وام دهندگان در پرداخت وام به یک شرکت، به این نسبت توجه می کنند. میزان مطلوب، حدود ۱ است.  برابری  بدهی با ارزش سهام، رنج معقولی برای وام دهنده است.

• نسبت جریانات نقدی عملیاتی به بدهی

از دیگر معیار هایی که تاثیر بالایی در فرآیند بررسی ارزش سرمایه گذاری روی یک سهم دارد،  بررسی نسبت جریان نقدی عملیاتی به بدهی است. بدون پول نقد، هیچ شرکتی دوام نمی اورد. برای پرداخت صورت حساب ها و پرداخت وام و هزینه های سربار (OVERHEAD) بایستی پول  نقد موجود باشد تا حداقل، حقوق و دستمزد و بیمه پرسنل و اجاره بهار پرداخت شود. از  تقسیم جریان نقدی بر بدهی، نسبت جریان نقدی عملیاتی به بدهی حاصل می شود.

در واقع،  این نسبت مالی به ما می گوید که اگر شرکت مورد نظر شما، ۱۰۰ درصد جریان نقدینگی خود را به پرداخت بدهی اختصاص دهد، مدت زمانی که به طول می انجامد تا بدهی هایش تسویه شود چقدر است.  نسبت بالاتر از ۱، خوب است.  اما اگر کمتر از ۱ باشد، خطر ورشکستگی دارد.مگر برای  بهبود صورت های  مالی، گام اساسی بردارند.

حتما بخوانید: با کاربرگ های حسابداری آشنا شویم

همراه گرامی

اگر قصد سرمایه گذاری روی سهام بورس ایران را دارید، صرفا نگاه فاندمنتال و بررسی ترازنامه سود و زیان و ارزشیابی بنگاه از طریق نسبت های مالی، شرط لازم یا شرط کافی برای ورود یا عدم ورود شما به سهم نیست. نگاه شما باید جامع (HOLISTIC VIEW) باشد. بسیاری از شرکت ها از نقطه نظر نسبت های مالی، خارج واچینگ لیست هستند. اما در عرض کوتاهی، به اصلاح صورت های مالی و جذب نقدینگی (مثل وصول شدن مطالبات شرکت های پیمانکار از کارفرمایان دولتی) یا مجوز تجدید ارزیابی دارایی ها بدون پرداخت مالیات، از زیان به سود تغییر رویه داده و قیمت سهام آن ها در عرض کم تر از ۱۲ ماه، چند صد درصد افزایش می یابد.

پس نگاه شما در سرمایه گذاری، بایستی بر مبنای فاکتور سود آتی سنجیده شود. شما در سرمایه گذاری سهام، آینده را پیش خرید می‌کنید و باید هوشمندانه و زیرکانه عمل کنید. مخصوصا در بورس ایران که خیلی تابع قوانین و مقررات مشخص شده و ثابت نیست.