۹ شرکت برتر خصوصی سازی شده کشور : از « پتروشیمی تبریز » تا « سیمان هگمتان »

سازمان خصوصی سازی ایران در راستای عمل به اصل ۴۴ قانون اساسی و رهنمودهای مقام معظم رهبری مبنی بر توسعه خصوصی سازی و کوچک سازی دولت و گسترش اقتصاد مقاومتی و چابک سازی اقتصاد، نسبت به خصوصی سازی نهادهای مشمول اصل ۴۴ در ۲ دهه اخیر اقدام  کرده است. همه ساله، بر اساس معیارها و مدل های متعارف ارزشیابی نهادهای تولیدی و خدماتی، شرکت های واگذاری شده، ارزشیابی می شود.

سازمان خصوصی سازی، در سال ۱۳۹۶، در بین ۹۰ شرکت خصوصی سازی شده که به بخش غیر دولتی واگذار گردید، ۹ شرکت را  که بهترین عملکرد مالی ۹ ماهه داشتند را به عنوان برترین شرکت های خصوصی سازی شده سال مزبور اعلام کرد. شرکت های پتروشیمی (تبریز و پردیس) و سیمانی (زابل و هگمتان)، در این فهرست قرار دارند.

گزارش امروز اقتصاد شهروند،‌ نگاهی دارد به معیارهای ارزشیابی و مشخصات ۹ شرکت برتر خصوصی سازی شده ایران در گزارش سال نود و شش سازمان خصوصی سازی، تا با موضوع فعالیت و کسب و کار آن ها بیشتر آشنا شویم.

با ما همراه باشید.

حتما ببینید: با روش های عرضه اولیه سهام آشنا شویم

مدل ارزیابی عملکرد ۹ شرکت برتر خصوصی سازی شده

سازمان خصوصی سازی برای ارزیابی عملکرد ۹۰ شرکت خصوصی سازی شده سال ۹۶، یک مدل طراحی کرده که بر اساس آن، به ارزشیابی صورت های مالی شرکت های واگذار شده به بخش غیر دولتی بپردازد.  شاخص، نحوه محاسبه و امتیاز هر معیار را در زیر مشاهده می کنید. روشی جذاب و خلاق برای شرکت ها و صندوق های سرمایه گذاری برای ارزیابی  عملکرد شرکت ها در پرتفو خود:

معیار سودآوری

• شاخص میزان سود سالانه (NP). حداکثر ۷ امتیاز با بررسی سود خالص به قیمت ثابت
• شاخص بازده دارایی ها (ROA)- حداکثر ۳ امتیاز با بررسی سود خالص نسبت به مجموع دارایی ها
• شاخص بازده حقوق صاحبان سهام (ROE)- حداکثر ۳ امتیاز با بررسی سود خالص نسبت به حقوق صاحبان سهام
• شاخص بازده فروش (ROS)- حداکثر ۳ امتیاز با بررسی سود خالص نسبت به فروش
• شاخص حاشبه سود عملیاتی (OPS) با حداکثر ۲ امتیاز با بررسی سود عملیاتی نسبت به فروش
• شاخص کارآیی عملیاتی (NIE) – حداکثر ۲ امتیاز با بررسی سود خالص نسبت به تعداد کارکنان

معیار نسبت های بدهی

• شاخص بدهی به دارایی (DOA) – حداکثر ۳ امتیاز با بررسس بدهی کل نسبت به دارایی  کل
• شاخص بدهی بلند مدت به حقوق صاحبان سهام (DOE) حداکثر ۲ امتیاز با بررسی بدهی بلند مدت نسبت به حقوق صاحبان سهام

معیار  تسهیلات

• شاخص میزان جذب تسهیلات جدید (NL)- حداکثر ۶ امتیاز
• شاخص سهم تسهیلات از بدهی (LOD)  – حداکثر ۲  امتیاز  با بررسی  مانده تسهیلات نسبت به کلی بدهی
• شاخص سهم هزینه مالی از بدهی (FOD)- حداکثر ۲ امتیاز با بررسی هزینه مالی نسبت به کل بدهی

معیار بهره وری

• شاخص بهره‌وری کل (TP: Total Productivity)، حداکثر ۸ امتیاز با بررسی نسبت ارزش  افزوده به کل داده با کسر مصارف واسطه
• شاخص بهره وری نیروی کار (LP)، حداکثر ۵ امتیاز با بررسی نسبت ارزش افزوده به هزینه کل نیروی کار
• شاخص بهره وری سرمایه (KP)، حداکثر ۵ امتیاز با بررسی  نسبت ارزش  افزوده به هزینه استفاده از سرمایه
• شاخص بهره وری انرژی (EP)، حداکثر ۳ امتیاز با بررسی نسبت ارزش افزوده به هزینه انرژي مصرف شده
• شاخص بهره وری مواد اولیه (RP)، حداکثر ۳  امتیاز با بررسی نسبت ارزش افزوده به هزینه مواد اولیه.

معیار اشتغال

• شاخص اشتغال (EMP)، حداکثر ۱۰ امتیاز با بررسی تعداد کل کارکنان
• شاخص حفظ اشتغال (EMPS) حداکثر ۵ امتیاز با بررسی حفظ تعداد کارکنان نسبت به زمان واگذاری

حتما ببینید: چرا دلار بهترین سرمایه گذاری در سال ۹۸ نیست؟

معیار سرمایه

• شاخص افزایش سرمایه از محل آورده نقدی  (COK) حداکثر ۷ امتیاز با بررسی ارزش حقیقی  افزایش سرمایه از محل آورده نقدی
• شاخص سرمایه (NOK) حداکثر ۳ امتیاز با بررسی ارزش حقیقی سرمایه ثبت شده

معیار توسعه

• شاخص ارزش کل دارایی ها (TA)، حداکثر ۲ امتیاز با بررسی ارزش حقیقی کل دارایی ها
• شاخص فروش کل (TS)، حداکثر ۲ امتیاز با بررسی فروش کل حقیقی
• شاخص ثبت برند (BRAND)، حداکثر ۲ امتیاز با بررسی ثبت برند
• شاخص هزینه تحقیق وتوسعه (R&D) حداکثر ۲ امتیاز با بررسی هزینه  تحقیق و توسعه  حقیقی
• شاخص هزینه بازاریابی وتبلیغات (M&A) حداکثر ۲  امتیاز با بررسی هزینه بازاریابی و تبلیغات حقیقی
• شاخص ارزش صادرات (EXP) حداکثر ۳ امتیاز با بررسی ارزش صادرات حقیقی

نکته ای که باید توجه کنید آن است که در معیارهای ارزشیابی شرکت ها، از شاخص میزان جذب  تسهیلات استفاده می کنند که اختلافی است بین کل وام های دریافت شده با بازپرداخت وام های پیشین. مقوله ارزش افزوده نیز شاخص  مهمی در ارزشیابی  بهره وری شرکت های برتر است. اختلاف بین ارزش اخذ شده سالانه با ارزش کل مصارف واسطه در  تولید در همان سال، VALUE ADDED است.

اگر  تعداد سرمایه انسانی (HUMAN CAPITAL) که شرکت دولتی در زمان پس از واگذاری، افزایش یابد و با تعدیل نیروی انسانی مواجه نباشیم، امتیاز بیش تری شرکت کسب می کند. البته  در ایران، حفط اشتغال به  صورت الزام سازمان خصوصی سازی به خریداران شرکت های خصوصی شده است تا نیروی انسانی تا ۶۰ ماه حفظ شود.

نتایج حاصله از اجرای مدل های ارزیابی که در این گفتار اقتصاد شهروند معرفی شد، نشان می دهد که در میان ۹۰  شرکت خصوصی سازی شده:

• ۵۵ درصد شرکت های مورد بررسی، امتیاز معیار سودآوری و بهره روی و سرمایه و توسعه فعالیت و بهره وری کل را کسب کردند و به طور متوسط، پس از واگذاری، با ۱۲ درصد افزایش مواجه شدند.
• نیمی از شرکت های واگذار شده از میان ۹۰ شرکت، از نظر دریافت تسهیلات بانکی، رشد دارند.
• ۶۴ درصد کل شرکت ها توانستند، فروش کل را افزایش دهند. این نشان می دهد که بخش غیر دولتی، به قول آدام اسمیت، توانایی بهتری در مدیریت اقتصاد و سودآوری بنگاه ها دارد.
• بیش از نیمی از شرکت، بهره وری انرژی خود را افزایش داده و شاهد رشد صادرات در ۹۱ درصد شرکت ها پس از واگذاری در مقایسه با ۳ سال پیش از واگذاری هستیم.
• ۷۵ درصد هزینه بازاریابی و تبلیغات شرکت ها در ۳ سال پس از واگذاری در قیاس با ۳ سال قبل از واگذاری، یا افزایش  یافته یا ثابت مانده است.

بررسی ها نشان می دهد که حدود ۶۰ درصد کل شرکت های واگذار شده در سال ۹۶، کارآیی سود خود را افزایش داده و افزایش سرمایه از  محل آورده نقدی را تجربه کردند. سود عملیاتی شرکت های مورد مطالعه نیز در بازه زمانی بررسی، ۹۲ درصد به طور متوسط رشد داشته است.

۹ شرکت برتر خصوصی سازی شده  در سال ۹۶

• رتبه اول: شرکت پتروشیمی تبریز
• رتبه دوم: شرکت سیمان زابل
• رتبه سوم: شرکت پخش سراسری کالای  کالبر (سردخانه  زارعی عاجکو سابق)
• رتبه چهارم: مهندسی مشاور زایند آب
• رتبه پنجم: شرکت پتروشیمی رازی
• رتبه ششم: شرکت سیمان هگمتان
• رتبه هفتم: شرکت پتروشیمی پردیس
• رتبه هشتم: شرکت تولید پمپ های بزرگ و توربین آبی (پتکو)
• رتبه نهم: شرکت نیر پارس

بررسی شرکت های برتر

۱۲ سال پیش، عضو وقت هیات عامل سازمان خصوصی سازی گفته بود که پتروشیمی شیراز، پتروشیمی رازی، پتروشیمی تبریز و دماوند را خصوصی می کنیم. این اتفاق بالاخره  در اوایل دهه نود هجری خورشیدی افتاد و از قضا، بر  اساس الگوها و معیارهای چند گانه ارزشیابی شرکت های دولتی واگذار شده به بخش غیر دولتی، شرکت پتروشیمی تبریز توانست، عنوان برتر خصوصی سازی را در سال ۹۶ کسب کند.

این شرکت طبق اطلاعاتی  که در سایت روزنامه رسمی قوه قضاییه جمهوری اسلامی ایران منتشر شده است، حجم ثبت اختراع و نوآوری بالایی دارد که نشان دهنده تیم فعال تحقیق و توسعه در این مجموعه می باشد.

آخرین روزنامه  رسمی پتروشیمی تبریز را تا اردیبهشت۹۸ مشاهده می کنید که متعلق به اواخر سال ۹۷ است. طبق روزنامه رسمی  به شماره  ۲۱۵۵۷ مورخه  بیست و دوم اسفند ماه نود و هفت، شرکت پتروشیمی تبریز (سهامی عام) به شماره ثبت: ۲۴۰۹۷ و شناسه ملی ۱۰۱۰۱۲۴۱۹۲۸، مرتضی بیک علیزاده به نمایندگی شرکت سرمایه گذاری نفت و گاز و پتروشیمی تامین، به عضویت هیات مدیره شرکت انتخاب شد.

مزایده خصوصی سازی سیمان زابل و ۳ کارخانه سیمان دیگر در سال ۸۶ توسط  سازمان خصوصی برگزار شد و در سال ۹۶ بر اساس ارزشیابی جامع، رتبه دوم برترین شرکت های خصوصی سازی شده را کسب کرد.

طبق  روزنامه رسمی به شماره ۲۱۵۸۹ مورخ ۸ اردیبهشت سال ۹۸، شرکت همگامان توسعه انرژی و عمران سیستان و بلوچستان منطقه آزاد چابهار (سهامی خاص) به شناسه ملی ۱۴۰۰۸۲۸۵۴۳۳، ثبت شد و شرکت صنایع سیمان زابل به شناسه ملی ۱۰۱۰۲۴۹۷۲۰۴ به نمایندگی سید باقر امینی دهکردی، نایب رئیس هیات مدیره این شرکت شده که قرار است در زمینه خطوط لوله انتقال، پالایشگاهی، مخازن، انرژی های نوین و فعالیت های عمرانی و زیر ساخت در داخل و خارج کار کند.

این نشان می دهد که سیمان زابل با تاسیس شرکت های جدید، قصد توسعه کسب و کار دانش بنیان خود در آن سوی مرز ها در حوزه های مختلف بالادستی صنعت دارد.

شرکت پخش سراسری کالای کالبر (سهامی خاص)، به شماره ثبت ۲۵۰۲۰ و شناسه ملی ۱۰۱۰۰۷۰۴۸۳۶، سومین شرکت برتر خصوصی سازی بود که در سال ۹۶ معرفی شد. همان طور که در عکس بالا مشاهده می کنید، طبق روزنامه رسمی به شماره ۲۱۵۵۳  مورخ  ۱۸ اسفند ماه نود و هفت، شرکت پخش سراسری کالای کالبر، سرمایه خود را از مبلغ ۱۰۰ میلیارد ریال به ۲۰۰ میلیارد ریال افزایش داد. این  شرکت هنوز وارد بورس نشده است.

شرکت مهندسین مشاور زایند آب، از معدود شرکت های مهندسین مشاور در حوزه صنعت آب هست که توسط سازمان خصوصی  سازی، به بخش غیر دولتی واگذار گردید. این شرکت، خدمات فنی و مهندسی ارائه می دهد و توانست در فهرست۹ شرکت برتر خصوصی سازی در سال ۹۶ قرار بگیرد. سایت این مجموعه در این لینک در دسترس است.

این شرکت، سی و شش سال سابقه موفق در حوزه طراحی و مطالعه تونل و سد مخزنی و شبکه های  آبیاری و رهکشی داشته و دوازده گواهینامه صلاحیت فنی دارد.  نظارت بر اجرای عملیات ساخت ۲۵ سد ایران، از افتخارات این شرکت است.

شرکت پتروشیمی رازی، پنجمن شرکت خصوصی سازی شده موفق بر  اساس گزارش سال  ۹۶ سازمان خصوصی سازی است. حضور ۲ شرکت پتروشیمی در لیست ۹ شرکت برتر  نشان می دهد که خصوصی سازی در صنعت نفت و گاز ایران بسیار اهمیت دارد و شاید به همین خاطر است که دولت در سال  ۹۸، برنامه عرضه سهام چندین شرکت پترو-پالایشی را در دستور کار دارد.

طبق روزنامه رسمی به شماره ۲۱۳۲۴مورخ هفتم خرداد ماه نود و هفت، شرکت پتروشیمی  رازی  (سهامی خاص) به شماره ثبت ۶۳۰۲ و شناسه ملی ۱۰۸۶۰۷۲۳۷۹۴، افراد زیر را به عنوان عضو هیات مدیره معرفی کرده است:

• صادق قایقچی (نایب رئیس هیات مدیره)
• فخر الدین پویراز (رئیس هیات مدیره)
• علی اکبر احمدی دشتی (مدیرعامل)

شرکت سیمان هگمتان، دومین شرکت سیمانی  است که در فهرست ۹ شرکت برتر خصوصی سازی شده بر اساس گزارش  سال  ۹۶  قرار گرفت. شرکت های سیمانی در بورس ایران، چندین شرکت بوده و استقبال از سهام آن ها در سال های اخیر به دلیل رکود بخش مسکن و ساختمان کاهش یافته اما  شاخص سیمان بر اساس چارت تکنیکال سیمان، نشان دهنده روند صعودی قیمت سهام سیمانی ها در بورس ایران است. سیمان هگمتان پس از خصوصی سازی وارد بورس شد و در نماد سگهمت شناخته می شود.

سیمان هگمتان، ۵۰۲ میلیون قطعه سهم بوده و قیمت هر سهم  آن در ۲۵ اردیبهشت۹۸، ۴۰۲ تومان بود. در بازه قیمتی از اردیبهشت ۹۷ تا اردیبهشت ۹۸، قیمت هر سهم سیمان هگمتان، بین ۱۴۷ تومان تا ۵۲۸ تومان در نوسان بود.

سیمان هگمتان در اسفند سال هشتاد و یک، ۸۳ درصد سهام دولتی خود را که متعلق به شرکت احداث صنعت بود،  از طریق مزایده به شرکت سیمان تهران واگذار کرد. سال  بعد نیز وارد بورس شد. سیمان هگمتان، روزانه هفت هزار تن سیمان تولید می کند و از شرکت های شناخته شده تولید سیمان در ایران است.

(شاخص گروه سیمان را مشاهده می کنید در اواخر اردیبهشت۹۸، با افت های کوتاه همراه بوده اما روند بلند مدتی آن در کانال صعودی قابل بررسی است)

هفتمین شرکت خصوصی سازی  شده که رتبه هفتم برترین شرکت خصوصی سازی شده بر اساس گزارش سال ۹۶ سازمان بورس را اخذ کرد، شرکت پتروشیمی پردیس  است که با نماد «شپدیس» شناخته می شود.

طبق نمودار بالا، روند قیمتی سهام شرکت سرمایه گذاری پردیس را مشاهده می کنید. در کوتاه مدت و بلند مدت، صعودی پیش بینی می شود و با حد زیان تثبیت زیر ۱۱۷ تومان، انتظار رسیدن به قیمت ۷۲۵  تومان در بلند مدت داریم. ارزش بازار سرمایه گذاری  پردیس  در اواخر اردیبهشت ما نود و هشت، حدود ۱۶۰ میلیارد تومان بود.  سرمایه گذاری  پردیس با شرکت پتروشیمی  پردیس فرق دارد و بعضی ها این، پردیس را با شپدیس، اشتباه می گیرند.

طبق تابلو پتروشیمی  پردیس در  بازار اول بورس ایران، این شرکت، ۶  میلیارد قطعه سهم داشته و از بزرگ ترین شرکت های بورس با ارزش ۱۰ هزار میلیارد تومان محسوب می شود و در نماد «شپدیس» قرار دارد. قیمت هر  سهم شرکت پتروشیمی پردیس، ۱۵۶۲  تومان تا آخر اردیبهشت ۹۸ بود.

شرکت نیر پارس، بازوی اجرایی گروه مپنا است که در فهرست خصوصی سازی ها قرار گرفت و نهمین شرکت برتر شد. بنگاهی دانش بنیان که در تهران واقع شده و در بورس هم فعالیتی ندارد. برای  آشنایی  با این شرکت به سایت: mapnanyp.com مراجعه کنید.

خصوصی سازی سال ۹۸

واگذاری کلیه سهام باقی مانده متعلق به دولت در شرکت‌های پالایشی در سال نود و هشت یا سال بعد انجام می شود. اخیرا مطلع شدیم که اعضای کمیسیون اقتصاد مجلس، موافقت خود را با واگذاری کلیه سهام باقی مانده متعلق به شرکت مادر تخصصی ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران در شرکت‌های زیر اعلام کرده اند.

• پالایش نفت تهران
• شیراز
• اصفهان
• تبریز
• کرمانشاه،
• نفت لاوان
• نفت بندرعباس

جزییات خصوصی  سازی شرکت ها در سال  ۹۸ را در سایت سازمان خصوصی سازی و زمان عرضه اولیه سهام خصوصی سازی شده  در سال  ۹۸ را در سایت SEO.ir  دنبال کنید.