بازار متحدان را از دست دادیم!

به گزارش اقتصاد شهروند ، تحولات سیاسی که در این مدت در خاورمیانه رخ داد بر اقتصاد نیز تاثیر داشت؛ از حمله اسرائیل به غزه و تغییر دولت در ایران تا سرنگونی دولت بشار اسد در سوریه و حتی جنگ روسیه با اوکراین و اینجاست که دیپلماسی اقتصادی ظهور و بروز بیشتری پیدا می‌کند. اینکه آیا ایران توانسته از دیپلماسی اقتصادی خود در سطح ملی، منطقه‌ای و جهانی به‌خوبی استفاده کند؛ همان چالشی است که روز دوشنبه در نشست «فرصت‌سوزی‌های سیاسی و اقتصادی ایران در منطقه» به آن پرداخته شد. در این نشست که به میزبانی انجمن علوم سیاسی ایران برگزار شد، کیوان جعفری‌طهرانی، تحلیلگر ارشد بازار بین‌الملل، بهرام شکوری، فعال اقتصادی و محمد خواجویی، تحلیلگر مسائل ایران در روزنامه الاخبار لبنان، درباره این موضوع به گفت‌وگو نشستند.

در ضعیف‌ترین نقطه اقتصاد بین‌الملل هستیم

کیوان جعفری‌طهرانی، تحلیلگر ارشد بازار بین‌الملل در این نشست عنوان کرد: من همیشه معتقد بوده‌ام که در ایران همیشه اقتصاد و تجارت دنباله‌رو سیاست است و طبیعتاً ایران با کشورهایی که رابطه سیاسی نداشته و یا رابطه ضعیفی داشته، نمی‌تواند رابطه اقتصادی شفاف و قابل گسترشی داشته باشد اما این واقعیت ثابت شد که ما حتی با کشورهایی که متحد ما بودند نیز نتوانستیم به درستی رابطه اقتصادی برقرار کنیم.

در مطالب خود به این نکته اشاره کرده‌ام که در سفارتخانه‌های جمهوری اسلامی ایران و رایزن‌های آن که به آن آتاشه گفته می‌شود در واقع ماموران وزارت صمت در سفارتخانه هستند، البته در استاندارهای بین‌المللی آتاشه دیپلماتی است که اقتصاد را کامل بلد است.

به نظر من، چه رایزن‌های بازرگانی که در چند سال اخیر در کشورهای منطقه مثل عراق، افغانستان و سوریه داشتیم و چه کشوری مثل چین که دور از منطقه است، به آن صورتی که باید نتیجه می‌گرفتند نگرفتند و همچنین سفرایی که می‌توانستند نقش پررنگی در آنجا ایفا کنند و تاثیرگذاری مناسبی داشته باشند، کار خاصی انجام ندادند. پیش از ماجرای سوریه اتفاقی که افتاد این بود که ترامپ و پوتین با هم توافق کرده بودند که فولاد عربستان را از روسیه تامین کنند.

قبل از این جلسه به من گفتند که براساس آخرین اطلاعات، کشور سوریه برای پروژه‌های خود در ماه 10 میلیون تن فولاد نیاز دارد و این یعنی سالی 120 میلیون تن فولاد. جهت استحضار باید بگویم که چین از ماه ژانویه تا نوامبر یعنی در 11 ماه فقط 101 میلیون تن فولاد صادر کرده است یعنی بازار سوریه در یک سال از کل صادرات فولاد چین در سال 2024 بیشتر است، ببینید این چه بازار بزرگی است که ما می‌توانستیم استفاده کنیم ولی متاسفانه این فرصت‌ها را از دست دادیم.

متاسفانه در تصمیم‌گیری‌های کلانی که در کشور انجام می‌شود نقش کارشناسان خبره بخش خصوصی و حتی افرادی که می‌توانستند تاثیرگذار باشند کمرنگ و یا بیرنگ است. من به عنوان یک تاجر و تحلیلگر بارها در مقالات خود به سیاستگذاران گفته‌ام که چه اشتباهاتی را مرتکب می‌شوند. به‌هرحال در عرصه بین‌المللی نیاز است که کارشناسانی که متخصص امور اقتصادی هستند فعال‌تر برخورد کنند و از آنها در جهت توسعه اقتصادی نظرخواهی شود.

متاسفانه باید اعلام کنم که ما از نظر اقتصادی بازار سوریه، لبنان، پاکستان، عراق، آذربایجان، اردن، امارات و ترکیه را از دست داده‌ایم. امروز از یکی از شرکت‌های ذوب‌آهن با من تماس گرفتند که فولاد مصرفی در کشور امارات باید فلان استاندارد خاص را داشته باشد آیا اگر ما نیز آن استاندارد را بگیریم شانس فروش خواهیم داشت؟ که من گفتم خیر و اگر می‌خواهید هزینه کنید در جای درست هزینه کنید. متاسفانه ما در تولید و بدتر از آن در فروش و صادرات آن مشکل داریم.

اکنون باید تمرکز ما بر روی کشورهایی باشد که بتوانیم در آنها شانس حضور داشته باشیم، از کشورهایی که به‌طور صددرصد بازارهای آن را از دست ندادیم می‌توان به عربستان، هندوستان و چین اشاره کرد که باید روی آنها کار کنیم. وزارت خارجه باید از کارشناسان خبره که در عرصه بین‌الملل فعال هستند دعوت کند و از آنها در حوزه‌های مختلف نظرخواهی کند. هنر ما این خواهد بود که بتوانیم این چند کشور اندکی که در منطقه مانده را نگه داریم چون آنها انتخاب‌های زیادی دارند. متاسفانه اکنون در ضعیف‌ترین نقطه سیاست خارجی کشور در اقتصاد بین‌الملل هستیم و ایران اگر نتواند کالاهای خود را صادر کند وضعیت اقتصادی کشور با حضور دوباره ترامپ غیرقابل کنترل خواهد شد. منبع