بانک داری بدون ربا با تاسیس بانک حل نمی شود !

رئیس جمهور در ۲۰ فروردین ۱۴۰۱ جلسه‌ای با فعالان اقتصادی با موضوع اقتصاد اسلامی برگزار کرد . در این جلسه ابراهیم رئیسی در نشست خود اظهار داشت : قصد داشتم در زمان تصدی در آستان قدس رضوی یک بانک بدون ربا قرض‌الحسنه به نام “امام رضا” ایجاد کنم که دولت قبل مساعدت نکردند، الان زمینه برای اجرای چنین طرح‌هایی فراهم است. ما نسبت به عملکرد بانک‌ها نگرانیم و باید تدابیری اتخاذ کرد که از صوری شدن عقود جلوگیری شود.

نگرانی رئیس جمهور محترم در خصوص تحقق بانکداری اسلامی قابل تقدیر است اما طرح چند نکته و سوال در این خصوص ضروری به نظر می رسد:

سابقه بانکداری اسلامی و دغدغه حذف ربا قبل از انقلاب توسط بازارایان و مردم محلی و تاسیس صندوق های قرض الحسنه تجلی پیدا کرد. تلاشهای افراد متمول مسلمان و با هدایت روحانیون به تاسیس بزرگترین صندوق قرض الحسنه زمان خود با نام لرزاده منتهی شد ، که همچنان فعالیت می کند . اما بعد از انقلاب در سال 58 با فرمان امام خمینی (ره) و  پیگیری شهیدان بهشتی و مطهری اساسنامه بانک اسلامی را تصویب و تاسیس کردند که هرچند با حاشیه های سیاسی همراه شد. بعدها در دهه 80 که تاسیس قارچ گونه صندوق های قرض الحسنه مشکلاتی را برای سپرده گذاران بوجود آورد این بانک با نام سازمان اقتصاد اسلامی مسئولیت هدایت صدها صندوق های قرض الحسنه در سطح کشور را بر عهده گرفت.

تلاش برای تحقق بانکداری اسلامی با تاسیس بانک در دوره احمدی نژاد دوباره مطرح شد. این تلاشها به تاسیس بانک قرض الحسنه مهر ایران در سال 1386 با مشارکت 10 بانک کشور منتهی شد.

در کنار تاسیس این دو بانک باید بانک قرض الحسنه رسالت را هم در نظر گرفت. در هر صورت با گذشت بیش از 40 سال از انقلاب و تاسیس 3 بانک براساس بانکداری اسلامی ، تاسیس بانک دیگری با نام بدون ربا چه فایده ای برای اقتصاد رنجور و بانکهای بحران زده می تواند داشته باشد؟!

به واقع اگر صرفا تاسیس بانک قرض الحسنه و بدون ربا می توانست ، آرمان بانکداری بدون ربا را تحقق ببخشد تا حالا بخشیده بود. اما اگر طرح و روش و برنامه ابتکاری و جدیدی برای بانکداری بدون ربا وجود دارد ، در همین بانکهای قرض الحسنه فعلی می تواند اجرایی شود یا بانکهای دیگر را نیز ترقیب به رعایت و اجرای این طرح جدید کرد.

در غیر اینصورت تاسیس بانک جدید قرض الحسنه یعنی خرید املاک جدید ، یعنی استخدام کارمندان جدید ، یعنی صرف سرمایه های جدید. اما بهتر نیست رئیس جمهور این سرمایه را در تولید مصرف کند؟!