شرایط پذیرش ارزش افزوده خریدهای غیرالکترونیکی ۱۴۰۵

بر اساس نامه شماره ۲۳۲/۶۰۶۴/د مورخ ۱۴۰۵/۰۲/۰۵ صادره از دفتر فنی مالیاتی خراسان رضوی، موضوع پذیرش مالیات و عوارض ارزش افزوده خریدهایی که دارای صورتحساب غیرالکترونیکی هستند یا هنوز در سامانه مؤدیان ارسال نشده‌اند، از منظر هزینه‌های قابل قبول مالیاتی مورد بررسی قرار گرفته است.

مطابق این اظهارنظر، صورتحساب‌های غیرالکترونیکی دارای مشخصات خریدار، در صورت رعایت مقررات قانونی و وجود اسناد و مدارک مثبته، می‌توانند تا مدت مقرر قانونی، از حیث هزینه قابل قبول مالیاتی مورد پذیرش قرار گیرند. این موضوع به‌ویژه برای مؤدیانی اهمیت دارد که در دوره گذار اجرای قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان، بخشی از خریدهای آن‌ها هنوز به‌صورت کامل در سامانه ثبت یا ارسال نشده است.

با این حال، پذیرش این هزینه‌ها مشروط به ارائه مدارک معتبر، ارتباط هزینه با فعالیت اقتصادی مؤدی، رعایت مقررات قانون مالیات‌های مستقیم و قانون دائمی مالیات بر ارزش افزوده است. در صورت نقص اسناد یا عدم احراز شرایط قانونی، امکان رد هزینه، افزایش درآمد مشمول مالیات و مطالبه جرایم وجود خواهد داشت.

بنابراین واحدهای مالی و حسابداران باید نسبت به نگهداری دقیق صورتحساب‌ها، کنترل وضعیت ارسال اطلاعات در سامانه مؤدیان و مستندسازی خریدهای مشمول ارزش افزوده اقدام کنند.

بر اساس نامه شماره ۲۳۲/۶۰۶۴/د مورخ ۱۴۰۵/۰۲/۰۵ صادره از دفتر فنی سازمان امور مالیاتی خراسان رضوی، می‌توان تحلیل زیر را ارائه کرد:

۱) مشمول چه کسب‌وکارهایی می‌شود؟

این اظهارنظر مربوط به کسب‌وکارها و مؤدیانی است که:

– خریدهایشان مشمول مالیات بر ارزش افزوده است،
– اما صورتحساب مربوط به آن خریدها در سامانه مؤدیان ارسال نشده،
– یا صورتحساب به‌صورت غیرالکترونیکی صادر شده است.

به‌طور عملی، مشمولان می‌توانند شامل این گروه‌ها باشند:

– شرکت‌های بازرگانی
– واحدهای تولیدی
– کسب‌وکارهای خدماتی
– پیمانکاران
– فروشندگان کالا و خدمات
– اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغلی که هزینه‌های قابل قبول مالیاتی دارند

نکته مهم

این نامه برای یک صنف خاص صادر نشده، بلکه درباره قابلیت پذیرش مالیات و عوارض خریدهای فاقد ارسال در سامانه مؤدیان نظر داده است. بنابراین دامنه اثر آن، عمومی‌تر و ناظر بر همه مؤدیانی است که چنین خریدهایی دارند.

۲) مشمول چه اقداماتی باید انجام دهد؟

بر اساس این اظهارنظر، مؤدی باید:

– صورتحساب‌های خرید را نگهداری کند
– مشخصات خریدار و فروشنده را در اسناد مالی ثبت کند
– ارسال صورتحساب به سامانه مؤدیان را پیگیری کند
– برای پذیرش هزینه، مدارک مثبته را کامل نگه دارد
– مقررات تبصره ۵ ماده ۸ قانون دائمی مالیات بر ارزش افزوده و بند ۷ ماده ۱۴۸ ق.م.م را رعایت کند
– وضعیت صورتحساب‌های غیراِلکترونیکی را در بازه‌های انتقالی بررسی کند

از منظر اجرایی:

– واحد مالی باید خریدهای فاقد ثبت در سامانه را شناسایی کند
– برای هر خرید، اسناد پشتیبان کامل داشته باشد
– در رسیدگی مالیاتی، مستند کند که مالیات و عوارض پرداختی واقعی و مرتبط با فعالیت بوده است

۳) چه ریسک‌هایی متوجه این کسب‌وکارهاست؟

ریسک‌های اصلی:

– رد هزینه در صورت ناقص بودن مدارک
– عدم پذیرش مالیات و عوارض به‌عنوان هزینه قابل قبول در صورت فقدان شرایط قانونی
– مغایرت بین خرید واقعی و اطلاعات سامانه مؤدیان
– افزایش احتمال رسیدگی و مطالبه توضیح از سوی سازمان امور مالیاتی
– خطر جریمه در صورت نقص اسناد یا کتمان بخشی از اطلاعات

ریسک عملیاتی:

اگر مؤدی نتواند ثابت کند که خرید انجام شده، مرتبط با فعالیت اقتصادی بوده و اسناد آن معتبر است، ممکن است:
– هزینه از دفاتر حذف شود،
– سود مشمول مالیات افزایش یابد،
– و مالیات بیشتری مطالبه شود.

۴) چه تأثیری بر هزینه‌های مالیاتی کسب‌وکار می‌گذارد؟

این اظهارنظر از نظر مؤدی اثر حمایتی دارد؛ چون می‌گوید در شرایطی مشخص، مالیات و عوارض خریدهای دارای صورتحساب غیرالکترونیکی یا ارسال‌نشده، می‌تواند به‌عنوان هزینه قابل قبول پذیرفته شود.

آثار مثبت احتمالی:

– کاهش احتمال رد کامل هزینه
– حفظ بخشی از مالیات و عوارض پرداختی در محاسبات مالیاتی
– کاهش افزایش غیرمنطقی درآمد مشمول مالیات

اما از منظر هزینه واقعی:

– اگر اسناد کامل نباشد، ممکن است کل هزینه رد شود
– در نتیجه هزینه مالیاتی نهایی افزایش می‌یابد
– همچنین رسیدگی و دفاع مالیاتی نیز هزینه‌بر خواهد بود

نتیجه

این اظهارنظر می‌تواند بار مالیاتی مؤدی را کاهش دهد، اما فقط در صورتی که اسناد و شرایط قانونی رعایت شده باشد.

۵) عدم رعایت موضوع چرا جرایمی را برای کسب‌وکار در پی دارد؟

چون پذیرش هزینه در مالیات، یک امر مبتنی بر قانون و مستندات است. اگر مؤدی نتواند شرایط را اثبات کند، سازمان امور مالیاتی می‌تواند:

– هزینه را رد کند،
– مالیات بیشتری مطالبه کند،
– و در صورت وجود تخلف، جرایم قانونی را اعمال کند.

دلایل ایجاد جریمه:

– عدم ارائه اسناد و مدارک مثبته
– ثبت ناقص یا غیرواقعی اطلاعات خرید
– عدم انطباق اسناد با مقررات ماده ۱۴۸ و قانون پایانه‌های فروشگاهی
– استفاده از صورتحساب‌های فاقد شرایط قانونی

نتیجه عملی

در اینجا جریمه لزوماً به‌خاطر «خودِ خرید» نیست، بلکه به‌خاطر ناتوانی در اثبات قابلیت قبول هزینه و رعایت تکالیف قانونی ایجاد می‌شود.

جمع‌بندی کاربردی

این نامه شماره ۲۳۲/۶۰۶۴/د مورخ ۱۴۰۵/۰۲/۰۵ از دفتر فنی سازمان امور مالیاتی خراسان رضوی، در عمل به نفع مؤدیانی است که خریدهای مشمول ارزش افزوده دارند اما صورتحساب آن‌ها هنوز در سامانه مؤدیان ارسال نشده یا غیرالکترونیکی است.

مهم‌ترین پیام آن این است که در بازه انتقالی مقرر، مالیات و عوارض این خریدها می‌تواند به‌عنوان هزینه قابل قبول مالیاتی پذیرفته شود؛ البته به شرط آنکه اسناد و مدارک کامل باشد و سایر مقررات رعایت شود.

بنابراین کسب‌وکارها باید:
– اسناد خرید را کامل نگه دارند،
– وضعیت ارسال صورتحساب‌ها را کنترل کنند،
– و از هرگونه ثبت ناقص یا غیرمستند پرهیز کنند.