شرایط دریافت، تمدید، تعویض و واگذاری پروانه کسب و شکایات صنفی

بیش از ۳ میلیون واحد صنفی در ۳۱ استان کشور فعال است که ۷ برابر نرم جهانی بوده و زمینه اشتغال میلیون ها هموطن را به صورت مستقیم فراهم کرده است. بیش  از ۳۰۰ هزار واحد صنفی در استان تهران فعالیت دارد. در این گفتار، شرایط و مدارک لازم برای دریافت پروانه کسب، تمدید پروانه کسب، تعویض و واگذاری واحدهای صفی بزرگ و کوچک برای اشخاص حقیقی و حوقی ارائه شده که بر اساس آیین  نامه اجرایی موضوع ماده ۱۲ قانون نظام صنفی کشور است که اسفند ۱۳۹۲ توسط وزیر صمت وقت (محمد رضا نعمت زاده) ابلاغ شد. صدور پروانه کسب برای واحدهای مسکونی و عمومی، ممنوع است. به منظور درخواست پروانه کسب ، بایستی کد رهگیری الکترونیکی از سامانه ایرانیان اصناف دریافت و مدارک را اینترنتی آپلود کرد.

اگر نظر و دیدگاهی در این باره دارید،‌ پیشنهادات و تجارب خود را از طریق بخش  کامنت به اشتراک بگذارید.

با ما همراه باشید.

حتما بخوانید: با قانون نظام صنفی کشور آشنا شویم

آیین نامه اجرایی نحوه صدور و تمدید پروانه کسب

قانون نظام صنفی کشور در قالب ۹ فصل و ده ها ماده، میثاق نامه میلیون ها واحد صنفی در ۳۱ استان کشور است. در این قانون که متن کامل آن را در اقتصاد شهروند ارائه کردیم، نحوه اداره وتاسیس اتحادیه ها، اتاق اصناف شهرستان ها، اتاق اصناف ایران، نحوه فعالیت کمیسیون نظارت، ماموریت های هیات عالی نظارت استان ها و هم چنین شیوه و شرایط پلمپ واحدهای صنفی متخلف، میزان جرایم و هم چنین خدماتی که اتحادیه ها در اختیار واحد های صنفی قرار می دهند، تشریح شده است. این قانون در سال ۱۳۸۳ توسط مجلس شورای اسلامی تصویب شد و در دهه نود هجری شمسی با اصلاحیه هایی همراه شد.

در تاریخ بیست و هشتم اسفند ماه سال ۱۳۹۲، محمد رضا نعمت زاده، وزیر وقت صنعت، معدن و  تجارت دولت اول  حسن روحانی در سال حماسه سیاسی و حماسه اقتصادی، در نامه ای به خسرو تاج، معاون وزیر در امور تجارت و معادن توسعه بازرگانی داخلی وزارت صمت، آیین نامه اجرایی نحوه صدور و تمدید پروانه کسب را ابلاغ کرد.

در ماده ۱۲ قانون نظام صنفی کشور که مربوط به فصل دوم این قانون است، آمده بود که افراد صنفی موظف هستند که پیش از تاسیس هر نوع واحد صنفی یا اشتغال به کسب و حرفه، نسبت به اخذ پروانه کسب رسمی، اقدام کنند. قرار بوده آیین نامه اجرایی صدور و تمدید و تعویض پروانه کسب موقت یا دائم، توسط اتاق اصناف ایران با همکاری دبیرخانه هیات عالی نظارت (iranianasnaf.ir)‌ تهیه شده و پس از تایید هیات عالی نظارت، به تصویب وزارت صمت هم برسد.

در تبصره ۱ ماده ۱۲ آمده بود که هر دستگاه دولتی که اتحادیه ها به منظور صدور پروانه کسب، از آن ها استعلام می‌کنند، بایستی به  مدت ۱۵ روز از تاریخ دریافت استعلام،‌نظر قطعی خود را درباره  متقاضی، اعلام  کنند. اگر ۱۵ روز بیش تر شود، به  منزله  نظر مثبت است. در تبصره ۳  ماده ۱۲ قانون نظام صنفی کشور آمده است که صدور بیش  از ۱ پروانه کسب برای هر فرد صنفی واجد شرایط به  منظور فعالیت در یک یا چند محل کسب، در صورتی که مباشر  معرفی کند، مجاز است.

نکته ای که در ماده ۱۲ به آن اشاره شده و در قالب تبصره ۵  آمده این است که اگر چند نفر به صورت همزمان، یک واحد صنفی را اداره کنند، مسئولیت واحد صنفی به صورت مشترک خواهد بود. اگر هم بیش از ۶ماه یک واحد صنفی غیر فعال باشد و این عدم  فعالیت به اطلاع اتحادیه نرسد یا پروانه کسب به  غیر واگذار شود،  اتحادیه بایستی ظرف مدت ۱۵روز پس از اخطار  کتبی، پروانه کسب را باطل کند.

حتما بخوانید: با ۱۳۰ اتحادیه صنفی در استان تهران آشنا شویم

آیین نامه اجرایی نحوه صدور و تمدید پروانه کسب موضوع ماده ۱۲ قانون نظام صنفی کشور، ۱۷ ماده دارد که در مقدمه اش، ۵ تعریف ارائه کرده که به شرح زیر می باشد:

• پروانه کسب: منظور از پروانه کسب، مجوزی است که به صورت دائمی یا موقت صادر می شود و دریافت آن، به معنی شروع و ادامه کسب و کار است. اگر پروانه کسب موقت صادر شود، ۱ سال اعتبار دارد و اگر پروانه کسب دائم صادر شود، ۵ سال اعتبار دارد. پروانه کسب برای فرد صنفی واجد شرایط و برای محل مشخص صادر می شود.
• مرجع صدور پروانه کسب: منظور از مرجع صدور، اتحادیه های صنفی و دستگاه هایی است که موضوع ماده ۳۰ و ۲۶ قانون نظام صنفی کشور می باشد.
• فروشگاه های بزرگ چند منظوره: منظور از فروشگاه بزرگ چند منظوره، مجموعه ای از کالا و خدمات مورد نیاز عموم در یک محل می باشد.
• فروشگاه های بزرگ زنجیره ای: منظور،‌ فروشگاه هایی است که تحت مدیریت متمرکز و با نام تجاری واحد حداقل در ۲ فروشگاه به عرضه کالا و خدمات می پردازد.
• سامانه صدور پروانه کسب و کار الکترونیکی (پنجره واحد): منظور، سامانه الکترونیکی است که به منظور صدور پروانه کسب موضوع ماده ۷۰ قانون برنامه ۵ ساله پنجم توسعه کشور استفاده می شود.

مراحل صدور پروانه کسب چگونه است؟

طبق آیین نامه اجرایی موضوع ماده ۱۲ قانون نظام صنفی کشور، مراحل صدور پروانه کسب به شرح زیر است:

• متقاضی بایستی به سامانه صدور پروانه کسب رفته و تقاضای خود را ثبت و نسبت به دریافت کد رهگیری اقدام کند. جزییات ثبت نام را در انتهای این گفتار اقتصاد شهروند ارائه کردیم.
• مرجع صدور پروانه کسب بایستی درخواست های حضوری برای اخذ پروانه کسب را در سامانه وارد کرده و به متقاضی، کد رهگیری دهد. صدور کد رهگیری نیازمند ثبت شماره موبایل متقاضی و کد ملی در سامانه ایران اصناف است.
• ظرف ۱۵ روز از دریافت تقاض و صدور کد رهگیری الکترونیکی برای متقاضی، بایستی پاسخ متقاضی نسبت به قبول یا رد درخواست،‌اعلام کتبی شود. عدم اعلام نظر،‌به منزله  پذیرش  درخواست متقاضی  خواهد بود.
• متقاضی بایستی ظرف ۹۰  روز  از زمان دریافت ابلاغ کتبی مبنی بر موافقت با درخواست پروانه کسب صنفی، مدارکی که در  ادامه  معرفی می کنیم  را در اختیار اتحادیه قرار داده و تصویر آن را بر اساس فرمت های پذیرفته  شده، اسکن و آپلود کند.
• مراجع صدور پروانه کسب موظف هستند که به صورت همزمان، نسبت به استعلام های مورد نیاز  اقدام و کلیه دستگاه های استعلام شوند نیز بایستی ظرف  ۱۵ روز از تاریخ دریافت استعلام، نظر قطعی و نهایی خود را به صورت الکترونیکی یا کتبی اعلام  کنند. اعلام نظر  موافق باید بدون ابهام بوده و شرط و نظر مخالف نیز با ذکر علت و مستند به دلایل قانونی باشد. اگر عدم اعلام نظر صورت بگیرد، به  منزله  نظر مثبت است.
• مراجع صدور بایستی بعد از دریافت مدارک مورد نیاز، ظرف ۱۵ روز نسبت به صدور پروانه  کسب و تحویل به متقاضی  اقدام  کنند.

(دریافت نماد اعتماد الکترونیک از سایت enamad.ir به منظور راه اندازی کسب و کار اینترنتی الزامی است)

شرایط عمومی و مدارک دریافت پروانه کسب

طبق ماده  ۳  آیین  نامه اجرایی موضوع ماده ۱۲ قانون نظام  صنفی کشور، شرایط صدور پروانه کسب از سال ۱۳۹۲ به  شرح زیر می باشد:

• سند مالکیت یا اجاره نامه رسمی دارای اعتبار زمانی یا دیگر عقود مثل سرقفلی، هبه، وصعیت تملیکی، صلح یا اجاره نامه  یا هر قرارداد منعقده بین متقاضی پروانه کسب صنفی و صاحب محل کسب اعم از دولتی یا غیر دولتی
• در روستاها، احراز مالکیت طبق عرف محل الزامی است.
• متقاضی که اسناد عادی دارد، بایستی تعهدنامه محضری در رابطه  با قبول  کردن همه  مسئولیت های حقوقی  ناشی از آن را ارائه  کند.
• صدور پروانه کسب  برای مکان های تجاری و اداری و کارگاهی، مانعی ندارد.
• متقاضی پروانه کسب، بایستی گواهی اداره امور مالیاتی مبنی بر این  که پرونده و کد مالیاتی داشته و ترتیب پرداخت بدهی مالیات قطعی شده  را انجام داده، ارائه  کند.
• متقاضی بایستی گواهی طی کردن  دوره آموزشی  مرتبط از مرکز آموزش  اصناف را ارائه کند.
• متقاضی پروانه کسب موقت، نیازی به گذراندن دوره آموزشی  ندارد.
• رونوشت کارت ملی و شناسنامه برای متقاضی ایرانی و کارت اقامت معتبر برای اتباع خارجی باید ارائه شود.
• اگر متقاضی دریافت پروانه کسب، مرد است ، باید کارت پایان خدمت وظیفه یا معافیت دائم را ارائه کند.

حتما بخوانید: آمار هایی درباره بازار کار «تمام مردانه» ایران

• اگر فردی متقاضی دریافت پروانه کسب صنفی موقت است، داشتن دفترچه آماده به خدمت که مهر غیبت نداشته باشد، مورد نیاز خواهد بود.
• ۶ قطعه عکس ۳ در ۴

شرایط اختصاصی دریافت پروانه کسب

علاوه بر شرایط  عمومی  که در بالا گفتیم، شرایط اختصاصی دریافت پروانه کسب به  شرح  زیر است:

• کارت معاینه پزشکی و گواهی صلاحیت بهداشتی از مراکز بهداشتی و درمانی ارائه شود. این مورد برای صنوفی که به ارائه کالا و مواد خوراکی و آشامیدنی و بهداشتی و آرایشی مشغول هستند، الزامی است.
• گواهی صلاحیت فردی، انتظامی و ترافیکی از ناجا  ارائه شود.
• متقاضیان دریافت پروانه کسب موقت، نیازی به دریافت گواهی صلاحیت انتظامی و ترافیکی ندارند.
• پروانه تخصصی و فنی یا دیپلم فنی یا مدارک تحصیلی بالا تر مربوطه، یا حضور یک نفر واجد شرایط فوق در واحد صنفی، الزامی است.
• اگر شخص حقوقی، متقاضی دریافت پروانه کسب است، معرفی نامه نماینده هیات مدیره (مدیرعامل) به همراه رونوشت اساسنامه و آگهی روزنامه رسمی ثبت شرکت الزامی است.
• رضایت نامه محضری برای صدور پروانه  کسب به نام یکی از شرکاء برای مشارکت های مدنی، بایستی ارائه  شود.

شرایط دریافت پروانه کسب سیار

ماده ۴ آیین نامه اجرایی موضوع ماده ۱۲  قانون نظام صنفی کشور به شرایط صدور پروانه کسب سیار اشاره دارد.

• همه شرایطی که برای صدور پروانه کسب دائم یا موقت گفته شد، شامل صدور پروانه کسب سیار نیز می شود.
• دفاتری که خدماتی به صنوف سیار ارائه می دهند، می توانند چندین واحد صنفی سیار را تحت پوشش  خود قرار دهند.
• صنوف سیاری که پیش از تاریخ تصویب این آیین نامه، نسبت به دریافت پروانه کسب اقدام کردند، ۳ سال فرصت دارند (تا فروردین سال ۱۳۹۶)، تحت پوشش یکی  از دفاتر قرار بگیرند، از سال  ۹۶ به بعد، تمدید پروانه کسب این نوع واحد ها، مجاز نیست.

حتما بخوانید: با لایحه اصلاح قانون تجارت ایران آشنا شویم

ماده ۵ آیین نامه اجرایی قانون نظام صنفی کشور، به شرایط صدور پروانه کسب فروشگاه های بزرگ چند منظوره و بزرگ زنجیره ای اشاره دارد.

• وزارت صنعت، معدن و تجارت از طریق مرکز امور اصناف و بازرگانان ایران، بایستی به جهت حمایت و توسعه سرمایه گذاری  در این بخش، با درخواست متقاضیان ایجاد فروشگاه های بزرگ چند منظوره و زنجیره ای نسبت به صدور  جواز تاسیس در چارچوب ضوابط ابلاغی وزیر صنعت، معدن و تجارت اقدام کند.
• متقاضی دریافت پروانه کسب فروشگاه های بزرگ چند منظوره زنجیره ای، بایستی کلیه شرایط مندرج در ماده ۳ این آیین نامه  را رعایت  کند. یعنی  متقاضی پروانه کسب فروشگاه  های بزرگ چند منظوره حقیقی یا حقوقی،‌بایستی شرایط  عمومی و اختصاصی  دریافت پروانه کسب دائم  را داشته باشد.
• متقاضی دریافت پروانه کسب فروشگاه بزرگ چند منظوره و زنجیره ای، در زمان ارائه درخواست، بایستی ۲ فروشگاه بزرگ زنجیره ای داشته باشد.
• پروانه کسب فروشگاه زنجیره ای با تسلیم اسنادی که در بالا به آن اشاره کردیم، به نام مدیرعامل و با درج علامت تجاری واحد با ذکر نشانی و شعب صادر می شود.
•   ”      ”     فروشگاه بزرگ چند منظوره بر  اساس ماده بیست  و ششم قانون نظام صنفی  توسط  اتاق  اصناف شهرستان محل استقرار فروشگاه یا دفتر مرکزی صادر  و بعد از تشکیل اتحادیه  کشور، از طریق آن اتحادیه صورت خواهد گرفت.

شرایط تمدید پروانه کسب فروشگاه های زنجیره ای بزرگ

ماده ۶ آیین نامه اجرایی موضوع ماده ۱۲ قانون نظام صنفی کشور ، به مقوله تمدید پروانه کسب فروشگاه های زنجیره ای بزرگ اشاره دارد. به  منظور دریافت پروانه کسب فروشگاه های زنجیره ای بزرگ، موراد زیر الزامی است:

• گواهی اداره امور مالیاتی ذیربط مبنی بر پرداخت با ترتیب پرداخت بدهی مالیاتی  قطعی شده ارائه شود. برای مشاوره مالیاتی اینجا بخوانید.
• متقاضی تمدید پروانه کسب فروشگاه های زنجیره ای بزرگ، بایستی کارت معاینه بهداشتی دارای اعتبار زمانی ارائه کند.  این قانون برای مشمولان ماده ۱۳ است.
• اگر رضایت نامه قبلی شرکاء، باطل شده باشد،‌ رضایت  نامه محضری  شرکاء در رابطه با موافقت یا تمدید پروانه کسب برای مشارکت های مدنی به منظور تمدید ، الزامی است.
• رسیدگی به اختلافات و دعاوی حقوقی بین شرکا اعم از این که حقوقی یا حقوقی هستند پس از صدور  و تمدید پروانه کسب به عهده مراجع ذیصلاح در قوه قضاییه جمهوری  اسلامی ایران است.
• به منظور تمدید پروانه کسب فروشگاه های زنجیره ای بزرگ، بایستی کپی روزنامه رسمی و تغییرات ارائه شود. این مورد برای متقاضی حقوقی است و ربطی به  متقاضی حقیقی ندارد. یعنی متقاضی حقیقی نیز می تواند درخواست صدور و تمدید پروانه کسب فروشگاه های زنجیره ای بزرگ  کند.
• گواهی طی کردن دوره آموزشی که مرکز آموزش اصناف معرفی کرده است، برای تمدید پروانه الزامی  است.

حتما بخوانید: با شرکت های  بابک زنجانی و خواهرانش آشنا شویم

شیوه رسیدگی به شکایات متقاضیان دریافت پروانه کسب

در ماده ۷  آیین نامه اجرایی موضوع ماده ۱۲  قانون نظام صنفی کشور، به مقوله رسیدگی به شکایت های متقاضیان پروانه کسب اشاره شده است. به  موارد زیر  توجه کنید:

• اگر اتحادیه صنفی، درخواست متقاضی پروانه کسب را رد کند یا از صدور پروانه کسب ، اجتناب کند، بایستی مراتب را با ذکر دلایل مستند به صورت کتبی به متقاضی اعلام کند.
• اگر متقاضی به آن معترض باشد، بایستی اعتراض کتبی را ظرف ۲۰ روز از تاریخ دریافت پاسخ، به اتاق اصناف شهرستان تحویل دهد.
• اتاق اصناف پس از دریافت اعتراض کتبی متقاضی، بایستی ظرف ۱۵ روز، به اعتراض رسیدگی و نظر نهایی مکتوب خود را به اتحادیه اعلام کند.
• اگر اتحادیه  یا متقاضی به  نظر اتاق اصناف شهرستان معترض است، بایستی ظرف ۲۰  روز  از زمان ابلاغ نظر اتاق اصناف، اعتراض خود را به نظر  اتاق مذکور ، به کمیسیون نظارت اطلاع دهد.
• کمیسیون نظارت نیز پس از دریافت اعتراض مکتوب، بایستی ظرف ۳۰ روز، نظر خود را اعلام کند. نظر  کمیسیون نظارت، لازم الاجرا است. مگر آن که هیات عالی نظارت، نظر کمیسیون نظارت را ظرف ۳۰  روز پس از دریافت اعتراض، نقض کند. در این صورت، نظر هیات عالی نظارت، قطعی خواهد بود.
• اگر اعتراضی هم چنان باقی باشد، بایستی از طریق مراجع قضایی پیگیری شود.

عواقب مفقودی یا مخدوش شدن پروانه کسب

طبق ماده  ۹ آیین نامه اجرایی قانون نظام صنفی کشور، اگر پروانه کسب، مخدوش شود یا مفقود شود، صدور المثنی با درخواست دارنده پروانه کسب و ارائه  تعهد محضری مبنی بر پذیرش  همه تبعات سوء استفاده  از آن  برای  باقیمانده مدت اعتبار پروانه صورت می گیرد.

پروانه کسب متوفی

طبق ماده  ۱۰ این آیین نامه، اگر  صاحب پروانه فوت کند، حقوق متعارف ناشی از واحد صنفی، به  ورثه تعلق دارد.  اگر ورثه یا نماینده قانونی آن ها مایل باشد، اگر  شرایط  فردی را دارا باشد، می تواند ظرف  ۲ سال نسبت به اخذ پروانه کسب با ارائه گواهی انحصار وراثبت و رضایت تمامی وراث که امضاء آن ها توسط دفترخانه اسناد رسمی گواهی شده  باشد، با رعایت مقررات این آیین نامه اقدام کند. پس از انقضای مهلت مقرر، پروانه متوفی از  درجه اعتبار ساقط میشود.

در این جا ۲  موضوع را توجه کنید:

• اگر مالک یا ورثه، محجور باشد، پروانه کسب به نام ولی یا قیم قانونی  صادر می شود.
• اگر تعدادی از ورثه، صغیر و تعدادی کبیر باشد، صدور پروانه کسب به نام نماینده قانونی، نیازمند اخذ رضایت محضوری وراث  کبیر و صدور پروانه کسب به نام  یکی از وراث کبیر، منوط به اخذ رضایت محضری از سایر وراث کبیر و نماینده قانونی وراث صغیر  است.

شرایط واگذاری پروانه کسب

اگر دارنده پروانه کسب بخواهد که مجوز  خود را به دیگری واگذار کند، بایستی درخواست کتبی خود را به مراجع صدور پروانه کسب  تسلیم کرده و مراجع صدور در صورت واجد شرایط بودن فرد معرفی شده، پروانه کسب متقاضی را باطل کند و پروانه جدید صادر کند. طبق ماده  ۱۲ آیین نامه  اجرایی، مراجع صدور  موظف هستند که پس از تمدید پروانه کسب، اطلاعات آن را بر اساس فرم  اداره  اماکن نیروی انتظامی در اختیار آن ارگان قرار دهند.

طبق ماده ۱۳، اصل مدرک  مورد نیاز برای صدور پروانه کسب باید در زمان تسلیم  مدارک به  منظور برابر  با اصل کردن کپی مدارک، به مرجع صدور تسلیم شود.

گذراندن دوره های آموزشی مورد نیاز مثل احکام تجارت و کسب و کار  از نظر شارع مقدس، الزامی  است. مگر این که متقاضی، بیش  از ۷۰ سال سن داشته باشد. اگر  مباشر داشته باشد،  بایستی او معرفی شود. اگر فردی، مدرک  دانشگاهی داشته باشد، از گذراندن دروس مشابه، معاف است.

چند نکته  مهم درباره صدور پروانه کسب

• طبق ماده ۱۵ آیین نامه اجرایی، فروشگاه های زنجیره ای با داشتن پانصد متر مربع زیر بنا، بایستی نمازخانه داشته باشند.  این موضوع، بر  اساس بند ب ماده شانزدهم قانون برنامه پنجم توسعه اقتصادی و فرهنگی  کشور انجام می شود.
• طبق ماده ۱۶ آیین نامه اجرایی، دبیرخانه  هیات عالی  نظارت،  بایستی با همکاری  اتاق  اصناف ایران، نسبت به ارتقا و توسعه سامانه صدور پروانه کسب الکترونیکی به منظور پیاده  سازی پنجره واحد و تسهیل فرآیند صدور  ، ظرف ۱ سال اقدام  کند.

حتما بخوانید: نکات مهم آیین نامه معاملات شهرداری تهران (با اصلاحات)

همراه گرامی

اگر شما هم سابقه دریافت پروانه کسب ، تمدید ، تعویض ، واگذاری ، ابطال یا پلمپ واحد صنفی دارید، مراتب را از طریق بخش کامنت با اقتصاد شهروند به اشتراک بگذارید. با هر مشکلی روبرو شدید، از طریق سایت اتاق اصناف ایران یا اتاق اصناف شهرستان خود مراتب را پیگیری کنید. سامانه رسیدگی به شکایات سازمان بازرسی کل کشور  در این لینک  قرار دارد.